Witold Waszczykowski

Witold Waszczykowski
W wielu poprzednich przypadkach urzędujący prezydent miał przewagę nad swoim rywalem. Zwykle był bardziej znany medialnie, doświadczony w administrowaniu krajem i obyty w świecie. Tym razem jest inaczej. Wyścig do Białego Domu jest wyrównany, a czasami sondaże pokazywały przewagę republikańskiego kandydata, czyli Mitta Romneya. Prezydent Obama został znokautowany w pierwszej debacie. Nikłe zwycięstwa w dwóch następnych starciach wydaje się, że nie zniwelowały negatywnego wrażenia pierwszej porażki. W Białym Domu może więc dojść do zmiany gospodarza. Jak Obama widzi świat Kilkumiesięczna kampania wyborcza zwykle koncentruje się na wewnętrznych sprawach Amerykanów. Najistotniejsze dla wyborców są podatki, rynek pracy, ceny domów. W poprzedniej kampanii odbyła się żywa debata na temat...
Witold Waszczykowski
Pierwsze decyzje Już w pierwszych dniach urzędowania Putin nie rozczarował pozytywnie swoich krytyków. Natychmiast wydał kilka populistycznych dekretów socjalnych, które dowodzą, iż nie posiada żadnej strategii modernizacyjnej. Jednocześnie poczynił kilka gestów, które wskazują, jakimi działaniami będzie przesłaniał wszelkie niepowodzenia polityki wewnętrznej. Pierwszą podróż „gospodarską” odbył do zakładów zbrojeniowych na Uralu, gdzie za kilkaset milionów dolarów złożył zamówienie na czołgi. W polityce zagranicznej poczynił natychmiast gest prowokacyjny, gdyż zapowiedział udzielanie dyplomatycznego wsparcia separatystycznym enklawom gruzińskim, Abchazji i Osetii Południowej. Zobowiązał się też, że pierwszą wizytę „zagraniczną” złoży właśnie w Abchazji. Nieprzyjazne gesty zostały...
Witold Waszczykowski
Za wszelką cenę Do 2007 r. dominował pogląd, iż polska racja stanu polega na aktywnym wspieraniu wszelkich działań demokratycznych na Wschodzie i wzmacnianiu ambicji integracyjnych państw tego regionu ze światem zachodnim. Na przełomie lat 2007 i 2008 ten paradygmat polityki zagranicznej uległ totalnej zmianie. Rządząca koalicja PO–PSL uznała, że należy odejść od imponderabiliów polskiej polityki zagranicznej na Wschodzie, zerwać z ambitną polityką wspierania prozachodnich przemian i zaakceptować Rosję taką, jaka jest, w nadziei na szybkie profity gospodarcze oraz wizerunkowe korzyści z rzekomego pojednania na scenie wewnętrznej. Polityka koalicji PO–PSL zerwała zatem z polityką historyczną, rzetelnym wyjaśnieniem zaległych problemów, w tym kwestii katyńskiej. Zaprzestała wspierania...
Witold Waszczykowski
Za to spodziewane wsparcie rosyjskie administracja Obamy zapłaciła z góry znaczną cenę. Wstrzymano proces rozszerzenia NATO na wschód. Zrezygnowano z projektu budowy tarczy antyrakietowej przygotowanego przez administrację George’a W. Busha. Podjęto na nowo proces rozbrojenia nuklearnego na korzystnych dla Rosji warunkach. Po trzech latach polityki resetu warto dokonać bilansu i wskazać, kto rzeczywiście zyskał, a kto stracił. Utopia resetu Zwolennicy Obamy utrzymują, że jednym z największych sukcesów polityki resetu było wynegocjowanie nowego porozumienia o redukcji strategicznej broni nuklearnej. Nowy układ START miał być etapem do realizacji dość utopijnego pomysłu całkowitego wyeliminowania broni nuklearnej. Krytycy tej polityki podkreślają, że porozumienie START jednak znacznie...
Witold Waszczykowski
Zaplanowany kryzys? Stworzenie europejskiego pieniądza bez jasnego podporządkowania politycznemu centrum zapowiadało, że kiedyś takiego suwerena europejskiego – ośrodek decyzyjny mający prawo ustalać politykę monetarną i fiskalną – trzeba będzie powołać. Z perspektywy lat można mniemać, że brak politycznego suwerena czuwającego nad walutą europejską nie był aktem zaniedbania. Kilkanaście lat temu nie było w Europie klimatu do podjęcia decyzji o powierzeniu Berlinowi i Paryżowi politycznej władzy nad Unią Europejską. Dziś wydaje się, że sytuacja gospodarcza Europy wymusza taki właśnie kierunek. Kryzysowa sytuacja skłania do debaty nad kondycją Europy i naszą rolą na kontynencie. W tej debacie zaczynają pojawiać się fałszywe tony. Z jednej strony słyszymy europejski żargon, że jedynym...
Witold Waszczykowski
Platforma stara się przekonać nas, że powinniśmy być zadowoleni z „dojrzałych” i „pragmatycznych” relacji Polski ze światem. Rzekomo poprawiliśmy znacząco nasze stosunki z Niemcami i odtworzyliśmy Trójkąt Weimarski, a nawet raz doszło do spotkania na szczycie. Prezentujemy podejście „konstruktywne” i „bez zacietrzewienia” w relacjach z Rosją. Nie zabiegamy już o wyjaśnienie Katynia, katastrofy smoleńskiej czy obniżenia wysokiej ceny importowanego gazu. Świetnie działa współpraca w regionie, o czym świadczą nasze relacje z Litwą, nieprawdaż? Rozwija się Partnerstwo Wschodnie, niedające, ku zadowoleniu Moskwy, partnerom nadziei na członkostwo w Unii. Mamy nawet jednego człowieka w kierownictwie dyplomacji europejskiej, no i Jerzego Buzka na czele Parlamentu Europejskiego oraz Janusza...
Witold Waszczykowski
Przestrogi ekspertów ds. bezpieczeństwa międzynarodowego spotykały się od 2008 r. ze zmasowaną krytyką polityków obozu rządowego. Dotychczasowy konsensus wokół polityki zagranicznej Polski został złamany. Rząd PO–PSL rozpoczął w 2008 r. wielki eksperyment w polityce zagranicznej i polityce bezpieczeństwa Polski. Rząd uznał, że aktywna i ambitna dotychczas polityka europejska i transatlantycka to wręcz imperialne mrzonki. Zdecydował zastąpić ją polityką realistyczną i pragmatyczną, która miała wprowadzić Polskę do głównego nurtu europejskiego. Wreszcie w 2010 r. rzucił hasło, że nic i nikt na nas nie czyha, a my z ufnością powinniśmy patrzeć w przyszłość. Ten złudny obraz świata i zwodnicza ideologia zostały dorobione do fatalnych działań wobec wszystkich instytucji zajmujących się...
Witold Waszczykowski
Wizyta „nic” Administracja amerykańska nie poprzedziła tej wizyty żadnym oświadczeniem czy artykułem prasowym. Obama nie zaplanował i nie wygłosił też żadnego publicznego wystąpienia, w którym zawarłby jakieś przesłanie dla naszego regionu lub skorzystał z okazji do zaprezentowania jakiegoś projektu o szerszym zasięgu. W jego delegacji nie było polityków i wysokich urzędników zdolnych do przeprowadzenia równolegle poważnych rozmów. Wiele wskazuje, że prezydent Obama potraktował to „hurtowe” spotkanie jako przedwyborcze wydarzenie do wykorzystania w kampanii prezydenckiej. Wizyta miała być dowodem zainteresowania naszą częścią Europy dla Amerykanów o środkowoeuropejskich korzeniach. Stąd kilka niby przypadkowych, symbolicznych gestów, które tanim kosztem będzie można wykorzystać w...
Witold Waszczykowski
Od początku roku obserwujemy w wielu krajach arabskich zamieszki i rewolty o podłożu społeczno-ekonomicznym. W kilku państwach zmiany zostały przeprowadzone w relatywnie pokojowy sposób. Od wielu tygodni społeczność międzynarodowa przyglądała się jednak krwawej rewolcie w Libii. Choć w ostatnich latach libijski dyktator Muammar Kaddafi był dobrze postrzegany w świecie zachodnim, to czterdziestodwuletni bilans jego rządów nie okazał się najlepszy. Kiedy rozpoczęła się rewolta, wydawało się, że świat ma jasne rozeznanie sytuacji i łatwo potrafi wskazać pozytywnych i negatywnych bohaterów wydarzeń libijskich. Wydawało się też, że świat posiada odpowiednie instrumenty i doświadczenie, by poradzić sobie z taką sytuacją. Liczne bowiem operacje pokojowe, zaangażowanie w krwawych kryzysach na...
Witold Waszczykowski
W tym roku, jak chyba nigdy wcześniej, polski świat polityczny oczekiwał głosu rządu w sprawach polityki zagranicznej. Jedni liczyli na precyzyjny scenariusz naszej prezydencji w Unii Europejskiej, inni spodziewali się odniesienia do spraw wschodnich czy bezpieczeństwa energetycznego. Nie spodziewano się intelektualnego gejzeru po tym ministrze, ale liczono na wyważoną wykładnię szefa dyplomacji o sytuacji na świecie i przyszłym zachowaniu się państwa polskiego w ostatnim roku tego rządu. Jednak w zamian, ku powszechnemu zdumieniu, usłyszeliśmy zacietrzewioną przemowę, która raczej pasowała do zamkniętych wieców partyjnych. Myli się poseł Zbigniew Girzyński, utrzymując, iż był to występ przypominający zachowanie wiceministra niemieckiego lub rosyjskiego. Kabaretowe gesty, retoryka i...
Witold Waszczykowski
W niektórych państwach spowodowały one już polityczne zmiany, okrzyknięte terminem „przebudzenie Arabów”. Od ponad dwóch tygodni obserwujemy uliczną rewoltę w wielu miastach Egiptu. Do najpotężniejszych i krwawych demonstracji doszło w Kairze. Tłumy ludzi protestują na ulicach, domagając się ustąpienia po 30 latach sprawowania władzy prezydenta Hosni Mubaraka. Żądają demokracji i lepszego życia. Wszyscy wypatrują liderów tego protestu i spekulują, kiedy i jak szybko wprowadzone zostaną demokratyczne przemiany. W ośrodkach analitycznych odżyły debaty, prowadzone kiedyś po upadku Saddama Husajna pod wpływem amerykańskich neokonserwatystów, nad ideą demokratyzacji świata arabskiego i muzułmańskiego. Wielu komentatorów politycznych zaczęło też przepowiadać rewolucyjne zmiany demokratyczne w...
Witold Waszczykowski
Wiele wskazuje, że nadal będziemy żyli w ciekawych czasach. Po roku tragicznych katastrof, międzynarodowej walki z kryzysem i terroryzmem, zabiegów o implementację traktatu lizbońskiego czy ułożenia relacji z Rosją i Chinami czekają nas dalsze wyzwania. Wydaje się, że będzie to kolejny chaotyczny rok z okresu przejściowego, w jakim się znaleźliśmy po zakończeniu strategicznej pauzy na przełomie stuleci. To okres niedookreślonych zasad życia międzynarodowego i nieokreślonej roli głównych rozgrywających. Nadal stare instytucje nie nadążają za zmianami, a nowe (jak G-20 czy rodzące się G-2) nie dają jasnego obrazu, kto i o czym decyduje. Nie mamy poczucia, gdzie jest obecnie centrum decyzyjne świata. Ze względu na przejęcie przez Polskę prezydencji unijnej w drugim półroczu będzie to dla...