Słodko jest umrzeć za ojczyznę

Ludwik Ostyk-Narbutt urodził się 26 sierpnia 1832 r. w majątku Szawry nieopodal miasteczka Nacza w powiecie lidzkim, jako syn znanego i cenionego historyka Teodora Narbutta, autora wielotomowego dzieła pt. „Dzieje narodu litewskiego”, i Krystyny Podewskiej. Narbuttowie wywodzili się ze starego i zasłużonego dla Wielkiego Księstwa rodu szlacheckiego Dowszprungów, a w ich domu pielęgnowano tradycje patriotyczne, w duchu których wychowywany był Ludwik i jego młodszy brat Bronisław. Nauki pobierał w popijarskiej szkole w Lidzie, a następnie w wileńskim gimnazjum państwowym, zwanym „Instytutem szlacheckim”, gdzie w 1850 r. zorganizował tajny związek patriotyczny „Orzeł i Krzyż”. Po kilku miesiącach działalności, wiosną 1851 r., dwaj koledzy Ludwika donieśli władzom o niepodległościowym charakterze związku, na co dowody znaleziono podczas przeprowadzonej u niego rewizji. Po aresztowaniu całą winę wziął na siebie, czym uchronił od konsekwencji swoich współtowarzyszy z organizacji. Za działalność spiskową, publicznie, wobec całej klasy i sprowadzonych rodziców, wymierzono mu karę chłosty i karnie wcielono do wojska.

W carskiej armii

Jako szeregowiec w Pułku Strzelców Riazańskich wysłany został na wojnę krymską, toczoną między Imperium Rosyjskim a Turcją w latach 1853–1856. Wraz ze swoim pułkiem trafił na Kaukaz, gdzie zmuszony był walczyć przeciwko armii tamtejszych górali pod dowództwem imama Szamila. Wyróżnił się odwagą, za co został odznaczony krzyżem św. Andrzeja IV klasy; zdobył tam również doświadczenie w walce partyzanckiej, wykorzystane później podczas powstania styczniowego. Dzięki amnestii ogłoszonej w 1858 r. w armii służył jeszcze tylko dwa lata, po czym – w stopniu porucznika – na własną prośbę opuścił ją w początkach 1860 r. i powrócił do rodzinnych włości. W 1861 r. ożenił się z młodą wdową Amelią z Kuncewiczów Siedlikowską, z którą zamieszkał w jej majątku w Sierbieniszkach. Tu zajął się gospodarstwem, na którym pracę...
[pozostało do przeczytania 74% tekstu]
Dostęp do artykułów: