Rówieśnicy Niepodległej. Trzy portrety z tysięcy

Józef Franczak, Stanisław Bizior, Antoni Kopaczewski, Stanisław Łukasik, Hieronim Dekutowski – rówieśnicy Niepodległej, urodzeni w najradośniejszym dla Polski roku 1918. Dorastali i rozwijali się wraz z wolną Polską. Oni i ich młodsi koledzy i koleżanki. Ludzie, których młodość przypadła na czasy wolności, świadomej odpowiedzialności, wytężonej pracy. Na czasy, gdy nad niemal każdym działaniem polskim dominowała idea nadrzędna: uczynić Polskę silną, zasobną, sprawiedliwą.

Życiorysy tych wymienionych na początku i życiorysy tysięcy ich rówieśników są dobitnym dowodem na to, do jakiego rozkwitu przyrodzonych i nabytych cnót oraz postaw może dojść, gdy żyje się w wolności. Nie w dobrobycie materialnym, spokojnej i sytej stabilizacji, w osłabiającym wolę i chęci działania świętym spokoju – tego w II Rzeczpospolitej brakowało. Próbując nadrabiać ponad wiek niebytu narodowego i politycznej podmiotowości, niwelując różnice i nierówności między ziemiami trzech, a nawet czterech różnych systemów państwowych, Polska liczyła na ofiarność i poczucie odpowiedzialności swoich obywateli. Liczyła też na ich wyrozumiałość dla błędów nieuniknionych w sytuacji, gdy pełni zapału i dobrych chęci amatorzy biorą się za robienie wszystkiego jednocześnie. Liczyła na miłość i patriotyzm, dzięki którym łatwiej znosić znój wytężonej pracy, łatwiej odkładać na przyszłość zaspokojenie własnych potrzeb, łatwiej dokonywać wyrzeczeń. Bowiem tym, co łączyło ówczesnych Polaków, była oczywista pewność, że największym dobrem jest Ojczyzna. Wszystko inne mogło poczekać. A czas, w którym można było dla Polski po prostu pracować, upływał nieubłaganie. Nadchodziły lata, w których o Rzeczpospolitą znów trzeba było walczyć. A gdy nadeszły – Franczak został „Lalusiem”, Stanisław Bizior „Śmigłem” i „Eamem”, Kopaczewski „Lwem”, Łukasik „Rysiem”, Dekutowski „Zaporą”.

Marzec – „Laluś”
W lutym 1918 r. Państwa Centralne zawarły z Ukraińcami tak zwany...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: