Ułomny wywiad PRL

Po raz kolejny z funkcjonariuszami WSI zetknąłem się w czasie pracy w IPN, bodaj w 2006 r. Jednym z zadań, które wówczas realizowałem, była próba odtajnienia i udostępnienia naukowcom możliwie dużej liczby akt archiwalnych WSW (kontrwywiad) i Zarządu II Sztabu Generalnego WP (wywiad). Kilkakrotnie wysocy funkcjonariusze WSI przeprowadzali ze mną rozmowy, próbując odwieść mnie od realizacji poleceń przełożonych. Jeden z nich, bodaj zastępca szefa WSI ds. wywiadu, oficer w stopniu pułkownika, odwoływał się do patriotyzmu, interesów państwa i konieczności ochrony agentów, którzy – jak się wyraził – pracowali „dla Polski”. Byłem urzędnikiem państwowym, więc nie mogłem pozwolić sobie na wybuch śmiechu. Zgrzyt pojawił się później, kiedy rzeczonemu oficerowi pokazałem teczkę obcokrajowca, który mniej więcej w roku 1946 rozpracowywał dla komunistów armię gen. Andersa stacjonującą we Włoszech. Człowiek ów rozczarowany zerwał współpracę, kiedy dowiedział się, że pracuje dla Warszawy, a nie dla Moskwy. Po moim pytaniu „o jakiej Polsce pan pułkownik mówi?” ten dalej tłumaczył, że to był przecież „agent naszego wojska”. Odpowiedziałem wtedy, że w 1946 r. to „nasze wojsko” stacjonowało właśnie w Italii, a w Polsce go nie było, chyba że w lesie. Pułkownik nie zrozumiał, o co mi chodzi. Na następnym spotkaniu, nieco poirytowany kolejnymi wywodami pułkownika o „zagrożeniu dla Polski”, jakie stanowi odtajnianie akt IPN, nie wytrzymałem. Wyłożyłem swoje poglądy w tej materii i wyraziłem żal, że w wojskowych służbach nie przeprowadzono „opcji zerowej” w 1990 r., przez co IPN ma dziś z aktami wojskowymi takie kłopoty. Oburzony oficer więcej się nie pojawił. Jeszcze tego samego dnia delegacja WSI złożyła na mnie skargę do mojego przełożonego – dyrektora archiwum IPN dr. Zbigniewa Nawrockiego.

Przez ostatnie lata przeczytałem trochę akt wywiadu wojskowego PRL i zetknąłem się z jego ludźmi. Kiedy wziąłem do ręki najnowszą pracę Sławomira Cenckiewicza, wydawało mi się, że mniej...
[pozostało do przeczytania 88% tekstu]
Dostęp do artykułów: