„Wczoraj byliśmy braćmi, dzisiaj jesteśmy wrogami”

Jednostki ludowego WP „przebywające czasowo” na terenie CSSR poddano wnikliwej inwigilacji wojskowego kontrwywiadu. Nad ich właściwym morale czuwał też Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego, który poddał żołnierzy gruntownej indoktrynacji. Najazd na sąsiedni kraj najczęściej tłumaczono potrzebą „udzielenia bratniej pomocy” Czechom i Słowakom wobec zagrożenia w ich kraju socjalizmu, a także… koniecznością obrony niepodległości Czechosłowacji (przed szykującymi się do agresji wojskami NATO).

Szef Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego WP gen. Józef Urbanowicz nawet dwa razy dziennie składał meldunki na temat sytuacji panującej w wojskach inwazyjnych, a także o nastrojach i zachowaniu Czechów i Słowaków. Sprawozdania te trafiały do szefa Sztabu Generalnego WP gen. Bolesława Chochy. Zapewne zapoznawał się z nimi także ówczesny minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski.

Prezentowane poniżej fragmenty tych meldunków stanowią niezwykle ciekawe świadectwo historyczne na temat roli, jaką odegrało ludowe WP w 1968 r. Mimo zideologizowania i dużej liczby eufemizmów z doniesień tych bije powszechna niechęć i wrogość mieszkańców tego kraju do polskich okupantów. Jednoznacznie wrogo odnosili się do nich nie tylko przeciętni obywatele Czechosłowacji, ale też władze partyjne i państwowe, a nawet milicja i aparat bezpieczeństwa. Trudno uznać, żeby akurat Główny Zarząd Polityczny WP przedstawiał obraz z jakichś powodów przejaskrawiony.

Ciekawym elementem wspomnianych dokumentów są oczekiwania aparatu politycznego WP artykułowane pod adresem mieszkańców Czechosłowacji. Tu nie wystarczała bierność i brak oporu, tak jak wobec wojsk niemieckich w 1938 r. Funkcjonariusze GZP spodziewali się miłej i lojalnej współpracy oraz przyjaznych stosunków z Czechosłowacką Armią Ludową i ludnością cywilną. Oceniali, że Czesi „grają na zwłokę” z ułożeniem poprawnych stosunków z wojskami Układu Warszawskiego. Ci nowi okupanci, w przeciwieństwie do...
[pozostało do przeczytania 85% tekstu]
Dostęp do artykułów: