Polski prometeizm

Rewolucja na kijowskim Majdanie i będący jej następstwem konflikt ukraińsko-rosyjski ożywiły dyskusję na temat założeń strategicznych polskiej polityki wschodniej. W wypowiedziach i działaniach zwolenników czynnego zaangażowania Polski po stronie niepodległej Ukrainy można odnaleźć wyraźne nawiązania do idei prometejskiej, która przyświecała znacznej części polskich elit politycznych w pierwszej połowie ubiegłego stulecia

„Prometeizm” w ogólnym pojęciu to idea buntu przeciwko wszelkim potęgom ograniczającym wolność człowieka i całej ludzkości. Mityczny Prometeusz stał się bowiem symbolem dążeń narodów do wolności. W latach 20. i 30. XX wieku termin ten oznaczał w praktyce współpracę polityczną i wojskową władz II Rzeczypospolitej z emigracyjnymi elitami narodów zniewolonych przez Rosję i Związek Sowiecki. 
Antidotum na rosyjski imperializm
Bezpośrednie autorstwo tej koncepcji przypisywane jest Józefowi Piłsudskiemu. W 1904 r. w memoriale do rządu japońskiego cel polityczny Polaków sformułował on w zdaniu, które można uznać za pierwszą definicję prometeizmu: „Rozbicie państwa rosyjskiego na główne części składowe i usamowolnienie przemocą wcielonych w skład Imperium krajów”. W innym miejscu Piłsudski podkreślał, że ustrój panujący w Rosji ma przy tym znaczenie drugorzędne: „Bez względu na to, jaki będzie jej rząd, Rosja jest zaciekle imperialistyczna. Jest to zasadniczy rys jej charakteru politycznego”. Wiele lat później jeden z działaczy ruchu prometejskiego, Włodzimierz Bączkowski, określił tenże ruch jako „wspólny front niepodległościowych przywódców i polityków, reprezentujących na emigracji uciśnione narody imperium rosyjskiego”, korzystający z moralnego, politycznego i materialnego wsparcia ze strony Polski. 
Jeden z wybitnych piłsudczyków, rzecznik zbliżenia polsko-ukraińskiego, Tadeusz Hołówko, pisząc o motywacjach twórców polskiego prometeizmu, stwierdził: „Pokolenie Polaków wychowane w kulcie tradycji...
[pozostało do przeczytania 83% tekstu]
Dostęp do artykułów: