Wiersz niepodległy

Najpierw na kartkach przyciśniętych zniczami lub przekazywanych z rąk do rąk, później w internecie, drugoobiegowych czasopismach, recytacjach i pieśniach, wreszcie w książkach. Wiersze inspirowane tragedią smoleńską zdążyły już zapuścić korzenie w polskiej kulturze. Najbardziej wzruszające są może te, które oderwały się od swoich twórców i żyją własnym życiem, jak piękna apostrofa do Boga autorstwa franciszkanina Mateusza Stachowskiego, odczytana przez Jerzego Zelnika na zakończenie mszy w warszawskiej archikatedrze w trzecią rocznicę narodowej kaźni.

Cierpkie owoce z drzewa boleści, zwiastujące odrodzenie polskiej poezji, która przez ponad pół wieku odzywała się głównie „skrzekiem karłów i demonów”, gardząc metafizyką, historycznymi doświadczeniami i romantycznym dziedzictwem. Kto mógł przewidzieć u progu III RP, że wiersz formalnie wolny stanie się kiedyś rzeczywiście niepodległy? W ostatnich dniach ukazały się jednocześnie aż trzy książki poetyckie podejmujące problematykę polskiego losu. Każda inna, wszystkie głęboko zanurzone w tradycji języka poetyckiego i podobne w potoczystej narracji. Jak gdyby poeci chcieli zmieścić w jednym oddechu cały swój ból, gniew i nadzieję.

Ogromne wrażenie robi „Polska wyklęta” Aleksandra Rybczyńskiego, emigracyjnego poety z Toronto, który po 10 kwietnia 2010 r. wiernie towarzyszy pielgrzymom z Krakowskiego Przedmieścia. Jego czytelne dla wszystkich wiersze wyraźnie nawiązują do „Czarnego poloneza” Kazimierza Wierzyńskiego i moralnego imperatywu poetów Nowej Fali: „powiedz prawdę do tego służysz” (co się z nimi stało? po której stronie są dzisiaj?). „Pozostało nam krzyczeć / pod pałacem prezydenckim / jakby to była ambasada rosyjska...” Precyzyjne, werystyczne wręcz cięcia wolnego słowa odsłaniają zbrukane „ciało Polski”, nie pozwalając, by rany zabliźniły się błoną podłości.
Bardziej erudycyjny, pełen gorzkiej ironii jest tom „Teoria wiersza polskiego” Przemysława Dakowicza. Łódzki poeta porównuje...
[pozostało do przeczytania 27% tekstu]
Dostęp do artykułów: