Sierżant Józef Franczak „Lalek” Ostatni żołnierz Niepodległej

Świat dawno zapomniał o koszmarze wojny, wyrosło nowe pokolenie Polaków. Komuniści w kraju umocnili swoją dyktaturę i mogło się wydawać, że nic już nie zakłóci ich panowania. Poza jednym. W podlubelskich wioskach nadal ukrywał się człowiek spędzający im sen z powiek, ostatni żołnierz Polski Podziemnej – Józef Franczak ps. Lalek, podkomendny mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory” i kpt. Zdzisława Brońskiego „Uskoka”. Miał wówczas 45 lat. Walkę rozpoczął w 1939 r., stając przeciwko niemieckim okupantom, by kontynuować ją przez kolejne 24 lata, z czego większość z komunistycznym zniewoleniem. Wytrwał do 21 października 1963 r. Został wydany w ręce bezpieki przez krewnego zwerbowanego do współpracy z SB. Poległ, próbując przebić się przez kordon obławy grupy operacyjnej  SB-ZOMO w Majdanie Kozic Górnych na Lubelszczyźnie.

O, lalusie przyszli

Józef Franczak urodził się 25 maja 1918 r. w rodzinie chłopskiej mieszkającej w małej wiosce Kozicach Górnych k. Lublina. Był jednym z sześciorga dzieci Stanisława i Antoniny z domu Nowak. Jego rodzice prowadzili kilkuhektarowe gospodarstwo rolne. Po ukończeniu siedmioklasowej szkoły powszechnej w Piaskach, nie mając środków na dalsze kształcenie, zgłosił się jako ochotnik do Szkoły Podoficerów Żandarmerii w Grudziądzu. Po jej ukończeniu uzyskał status podoficera zawodowego i rozpoczął służbę w Równem na Wołyniu. Jako kapral podchorąży służył tam do września 1939 r. W wojnie obronnej 1939 r. walczył na Kresach Wschodnich, gdzie wraz z oddziałem został otoczony i dostał się do niewoli sowieckiej. Po kilku dniach udało mu się uciec i powrócić w rodzinne strony, gdzie niedługo później związał się z powstającymi strukturami konspiracyjnymi Związku Walki Zbrojnej. Objął funkcję dowódcy drużyny, a następnie dowódcy plutonu w III Rejonie Obwodu Lublin-Powiat ZWZ-AK. Prowadził zajęcia w konspiracyjnej szkole podoficerskiej; wkrótce awansował do stopnia sierżanta.

Po wkroczeniu Armii...
[pozostało do przeczytania 87% tekstu]
Dostęp do artykułów: