To wspólna sprawa wszystkich partii komunistycznych. Polacy wobec inwazji na Czechosłowację

Lata 60. XX w. są intrygującym czasem historii. Ich początek to niesłychana kumulacja kryzysów, kiedy co chwila świat stawał na krawędzi wojny jądrowej. Zestrzelenie nad Związkiem Sowieckim wywiadowczego U-2 w 1960 r., błyskawiczna i zaskakująca dla Zachodu budowa muru berlińskiego w 1961 r. i wreszcie kryzys kubański w 1962 r. – polityka ówczesna przypominała jazdę górską kolejką, z niemal stuprocentową pewnością końcowej katastrofy. A potem… nastąpiło przesilenie.


Dzięki wysiłkom prezydenta Johna F. Kennedy’ego napięcie wyraźnie opadło. Rosnący dobrobyt, wchodzenie w dorosłość roczników urodzonych po wojnie, sprawiły, że społeczeństwa zachodnie postanowiły zapaść na zbiorową amnezję, zapomnieć o tej pechowej połowie kontynentu, którą oddano w komunistyczny zarząd. Mur przestał przeszkadzać, a wręcz przeciwnie, pozwalał nie widzieć niesprawiedliwości, łamania praw człowieka, większych i mniejszych zbrodni. W 1963 r. świat oszalał na punkcie Beatlesów, dźwięki ich radosnych piosenek „Love, love me do” czy „Teast of Honey” zagłuszały strzały wciąż rozlegające się na wschód od muru: w Polsce, w październiku 1963 r., zginął ostatni żołnierz wolnej Polski, Józef Franczak „Laluś”. Nawet zamach stanu dokonany jesienią roku następnego przez Leonida Breżniewa nie wzbudził niepokoju, bo choć Breżniew należał do twardogłowej grupy sowieckich przywódców, to był zdecydowanie bardziej przewidywalny niż narwany „liberał” Chruszczow. Centralizacja władzy i coraz twardsze rządy nomenklatury stawały się w oczach popadającego w kwietyzm i konsumpcjonizm Zachodu zaletą: obrastający w piórka komuniści byli mniej groźni niż fanatyczni rewolucjoniści. Zimna wojna trwała dalej, lecz toczyła się na odległych lądach. Ale w roku 1968 pojawiła się i w sercu Europy.


Praska wiosna
Ludziom z państw obozu komunistycznego żyło się zdecydowanie gorzej niż obywatelom demokracji zachodnich. Stalinowski model gospodarki, w...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: