Wojskowi osadnicy na Kresach

Realizację projektu rozpoczęto wczesną wiosną 1921 r. Był on jednak wdrażany chaotycznie i niedbale, brakowało dobrego planu akcji osadniczej, panował pośpiech i nieufność między lokalnymi władzami a przyszłymi właścicielami ziemi. Osadnicy-żołnierze dostawali puste pola bez budynków i narzędzi rolniczych. Pomocą służyły im jedynie macierzyste pułki, które wyposażały ich w konie, wozy taborowe i prowiant na okres do pierwszych zbiorów. Władze państwowe, mimo przewidzianej w ustawie pomocy, nie udzieliły obiecanych kredytów ani materiałów budowlanych. W konsekwencji przez kilka pierwszych miesięcy osadnicy mieszkali w folwarcznych budynkach, w wykopanych przez siebie ziemiankach, a niekiedy w sąsiednich wsiach i miasteczkach. Duże odległości od poczty czy stacji kolejowej były dla nich dodatkowym utrudnieniem w kontakcie ze światem.

Rozczarowani sytuacją koloniści pisali listy do sejmu, do ministra rolnictwa i innych władz. W jednym z nich czytamy: „Położenie osadników jest nad wyraz ciężkie i jeżeli przyznana nam przez I Sejm Rzeczypospolitej Polski pomoc budowlana nie będzie w jak najkrótszym czasie jak najenergiczniej udzielona, osadnicy będą zmuszeni wobec wzrastającej drożyzny wegetować lat kilka. (…). Na skutek nieotrzymania materiału budowlanego poniewieramy się po dołach, ziemiankach, barakach i nędznych chatach ruskich, co doprowadza nas do rozpaczy”. Interwencja u wysokich urzędników przyniosła pewien skutek, przyznano kredyty, ale niewysokie, nie wystarczały na zagospodarowanie otrzymanej ziemi.

Pionierskie warunki życia nie były jedyną przeszkodą. Polskie osadnictwo wojskowe nie podobało się władzom ZSRS. Na łamach sowieckiej prasy grożono: „Fala rewolucyjna na Kresach Wschodnich Polski razem z dawnymi panami zmyje również nowych pół-panków osadników”. Na słowach się nie skończyło, osadników terroryzowały oddziały bandycko-dywersyjne, ćwiczone i uzbrajane w Związku Sowieckim. Napady ustały dopiero po utworzeniu w 1924 r. Korpusu...
[pozostało do przeczytania 71% tekstu]
Dostęp do artykułów: