Dziewiąty krąg piekła

„Wtenczas to, opuszczając mury Warszawy, przebywszy grzebień Wisły, znalazłem się pośród cieni niewinnych ofiar Pragi, wołając o zemstę. Tak, o zemstę na oprawców, którzy na oczach matek rozrywali na poły dzieci, wyrywali piersi, a na koniec dobywali z łona niedojrzały płód ludzki. Tu każdy z nas przysiągł wieczną zemstę iż tak długo nie złoży oręża, dopóki nie wywalczy wolności lub nie zobaczy już matki, siostry, żony i dzieci, a przekonawszy się, że nic nie pozostało barbarzyńcom do zniszczenia, legnie spokojnie” – fragment listu Piotra Wysockiego do Karoliny Karskiej, Radom, grudzień 1830 Zło ma niejeden wymiar. Genialny Dante Alighieri przedstawiając w „Boskiej komedii” swoją wizję czeluści piekielnych – „Przeze mnie droga w wiekuiste męki, / Przeze mnie droga w naród zatracenia” – wyodrębnił specjalne miejsce dla morderców i zdrajców, którzy sięgnęli absolutu zbrodni. Ta wizja dziewiątego kręgu przychodzi do głowy, gdy wspomina się jedną z najpotworniejszych