Fake news

Wojciech Mucha
Włosi ​mają problem. Okazuje się, że istnieje wysokie ryzyko, iż tzw. fake news mogą wpłynąć na decyzje głosujących w czasie wyborów parlamentarnych 4 marca. Do takich wniosków skłoniono się po analizie wyników sondażu, według którego jedna trzecia osób wierzy w fałszywe informacje, na przykład o politykach. Jak czytamy w depeszy, sondaż przeprowadzony przez Instytut Badania Opinii Doxa wskazuje także, że aż 40 proc. Włochów nie rozpoznaje wymyślonych i już zdemaskowanych informacji. Na tym nie koniec. Ponad połowa ankietowanych przyznała, że zdarzyło im się co najmniej raz uwierzyć w fake news w ciągu ostatniego roku. 13 procent wpadło w taką pułapkę pięć razy. W badaniu sondażowym pochylono się także nad tym, co mieszkańcy Italii uważają za wiarygodne źródła informacji. Tu dane są...
Wojciech Mucha
W ostatnim tygodniu nie zabrakło dezinformacji z Polską w roli głównej. Oprócz tego, co dotyczyło relacji polsko-izraelskich oraz procedowanej w parlamencie nowelizacji ustawy o IPN penalizującej m.in. używanie określenia „polskie obozy zagłady”, cegłą propagandy rzucono w nas także zza wschodniej granicy. Na wielu prorosyjskich i separatystycznych portalach pojawiła się informacja, że oto „w polskiej telewizji przedstawia się dzisiejsze miasta litewskie, białoruskie i ukraińskie jako część Polski”. Na dowód przedstawiono grafikę, na której prezenterzy TVN24 – Dorota Gardias i Jarosław Kuźniar – prezentują prognozę pogody na mapie będącej połączeniem ziem II i III RP – od Szczecina po Stanisławów, od Wilna po Wrocław. Rzecz ukazała się m.in. na stronie prorosyjskich separatystów z...
Wojciech Mucha
Jak podaje serwis niezalezna.pl, dziennikarze portalu onet.pl wprowadzili czytelników w błąd, twierdząc, jakoby wiceprzewodniczący PE był przewodniczącym... rady nadzorczej spółki wydającej „GP”. Rzecz w tym, że tygodnik ani jego wydawca rady nadzorczej nie mają i nigdy nie mieli. O kompromitacji dziennikarzy Onetu poinformował na Facebooku redaktor naczelny „Gazety Polskiej” Tomasz Sakiewicz. – Onet popada w coraz większy obłęd. Mianował Czarneckiego szefem rady nadzorczej, której nie ma – mówi portalowi niezalezna.pl, zwracając uwagę, że to nie pierwsze podobne „rewelacje” tego portalu. – Swego czasu już mianował mnie szefem Telewizji Polskiej. Widać wyraźnie, że brakuje mu źródeł informacji i stąd taki „news” – dodał. Ryszard Czarnecki od kilkunastu dni znajduje się pod medialnym i...
Wojciech Mucha
W Brukseli ruszyła unijna Grupa Wysokiego Szczebla do spraw fake news. Pod tą szumną nazwą kryje się grono ekspertów, których zadaniem jest – jak czytamy na stronach euractiv.pl ‒ wypracowanie rekomendacji dla unijnych decydentów, jak walczyć z dezinformacją i fałszywymi informacjami. W skład grupy roboczej weszło 39 ekspertów. Jej szefową została przewodnicząca holenderskiej instytucji nadzorującej media – Commissariaat voor de Media – prof. Madeleine de Cock Buning. Oprócz niej znaleźli się tam również przedstawiciele takich organizacji jak Reporterzy bez Granic czy menedżerowie platform społecznościowych (np. Facebook). Co jednak zastanawiające, Polskę będzie reprezentować Konrad Niklewicz z Instytutu Obywatelskiego. Ten ostatni to związana z Platformą Obywatelską organizacja...
Wojciech Mucha
W ostatnich dniach głośnym echem odbiła się sprawa Marcina Reya, blogera i autora strony „Rosyjska V kolumna w Polsce”, która opisuje działalność osób i środowisk realizujących (świadomie lub nie) rosyjską strategię dezinformacji. O Reyu było ostatnio głośno za sprawą kontrowersji, jakie wzbudził jego raport poświęcony działalności Fundacji Otwarty Dialog. Publicysta opisał podejrzane działania znanych z antyrządowych protestów Bartosza Kramka i Ludmiły Kozłowskiej – głównych twarzy Fundacji. Jak dowodzi w swoim raporcie, duża część środków na działanie Fundacji pochodzi ze źródeł, które można uznać za co najmniej kontrowersyjne, w tym od ludzi, którzy wykonują zlecenia na rzecz rosyjskiej marynarki wojennej. Fundacja poczuła się urażona publikacją i teraz żąda od Reya… 550 tys. zł i...
Wojciech Mucha
Społecznościowy gigant Facebook wycofał się ze swojego pomysłu na oznaczanie wiadomości jako fałszywe. Spece z korporacji stwierdzili, że takie rozwiązanie przynosi skutek odwrotny do zakładanego. W założeniach wszystko wyglądało obiecująco. Facebook chciał informować użytkowników, kiedy zachodziło prawdopodobieństwo, że wiadomość (link, zdjęcie, tekst), którą użytkownicy zamieszczali w serwisie, jest fałszywa. Obok takiego „newsa” miała pokazywać się flaga z informacją „disputed” (dyskusyjny/wątpliwy). Okazało się jednak, że to, co sprawdzało się w wypadku informacji całkowicie nieprawdziwych (np. „ziemia jest płaska”), nie przechodziło już przy okazji opinii wyrażanych przez użytkowników. Każdy ma wszak prawo do subiektywnego zdania, choćby na tematy polityczne czy społeczne....
Wojciech Mucha
Dziś coś z lokalnego podwórka, a konkretnie z okolic totalnej opozycji. Tuż po tym, jak okazało się, że w rządzie premiera Mateusza Morawieckiego swoje stanowiska zachowają wszyscy ministrowie (może to się oczywiście zmienić), w sieci zaczęła krążyć fantastyczna teoria o tym, że odwołani i powołani na nowo ministrowie otrzymają z tytułu zwolnienia trzymiesięczne odprawy. Rzecz oburzała internautów, tym bardziej że piłeczkę podbijali ważni politycy Platformy Obywatelskiej. I tak Sławomir Neumann napisał na Twitterze: „Jako że weszliśmy w okres świąteczno-noworoczny, PiS zafundował Polakom szopkę i żłóbek jednocześnie. Szopka nazywana potocznie rekonstrukcją rządu. Żłóbek, a właściwie żłób, bo odwołani/powołani ministrowie dostaną dodatkowo 3-miesięczne odprawy!”. Mało parlamentarny wpis...
Wojciech Mucha
Ciekawe informacje na temat fake newsów płyną z konferencji Marketing & Media Summit 2017. Wzięli w niej udział przedstawiciele środowiska naukowego, dziennikarskiego oraz biznesowego. Nic dziwnego – sprawa manipulacji i dezinformacji dotyczy nie tylko mediów. – Człowiek nie jest stworzony do dociekania prawdy, lecz do tego, by po prostu dobrze żyć – wyjaśnia cytowany przez branżowy serwis ceo.com.pl profesor Maciej Mrozowski, wykładowca Uniwersytetu SWPS. Zdaniem naukowca „popularność fejków wynika z ludzkiego usposobienia do błyskawicznego zaspokajania ciekawości, które sprawia, że istotniejsze staje się pozyskanie informacji niż sprawdzenie jej wiarygodności”. Mrozowski przytacza antropologiczne aspekty, dzieląc mózg człowieka na systemy. Pierwszy jest charakterystyczny dla...
Wojciech Mucha
Okazuje się, że poglądy polityczne mają wpływ nie tylko na częstotliwość powielania „fejków” w sieci, lecz także na to, jakiego typu informacje są rozpowszechniane. Jak dowodzą analitycy z think tanku Warsaw Institute, „dezinformacja jako element wojny informacyjnej dysponuje szeregiem narzędzi, wykorzystujących powszechne błędy poznawcze i specyfikę współczesnego środowiska informacyjnego. Techniki używane w poszczególnych przypadkach będą się od siebie różniły w zależności od grupy docelowej i kanału dystrybucji. Należy nadmienić także, że wiedza rosyjskich służb na temat sposobu działania danego państwa, znajomość kwestii ważnych dla jego obywateli, kultury, funkcjonujących stereotypów i wewnętrznych podziałów jest niezwykle rozległa”. By zrozumieć to od strony użytkowania, warto...
Wojciech Mucha
Polska znów jest na celowniku zachodnich polityków i tamtejszych mediów. Wszystko z powodu kontrowersji wokół niektórych uczestników Marszu Niepodległości. Najważniejszy zarzut jest jednak „fake newsem”. 11 listopada w mediach pojawiła się informacja, jakoby dominującym hasłem Marszu Niepodległości była „Modlitwa o islamski holokaust” (ang: Pray for islamic holocaust). Tyle że takie hasło nie padło, nie było także eksponowane. Skąd więc ta dezinformacja? By to wyjaśnić, musimy cofnąć się w czasie o dwa lata. Wówczas na jednym z poznańskich wiaduktów istotnie zawisło płótno z napisem „Pray for islamic holocaust” wraz z wizerunkiem używanego przez skinheadów krzyża celtyckiego. Rzecz przeszła w zasadzie bez echa, aby tym roku w Święto Niepodległości zyskać drugie życie. Po raz...
Wojciech Mucha
Jak poinformował na swoim profilu na Facebooku znany aktor Cezary Pazura, w internetowej encyklopedii Wikipedia wyedytowano wpis na jego temat, zamieszczając informację o śmierci artysty. Według kłamliwego wpisu aktor „zmarł 27 października 2017 roku w Warszawie”. ‒ Przedwczoraj mnie uśmiercili... chyba „niechcący”? Spoko, spoko, już jest dobrze. Swoją drogą ‒ duch czasów? Każdy może moderować twoje życie! Sprawdzaj codziennie, bo jak ZUS się dowie, to nie odkręcisz, człowieku... Wujek Czarek. Nowonarodzony – skomentował Pazura. Fake news na temat aktora pojawił się niemal równocześnie z jego zaangażowaniem się w promocję akcji „Różaniec do granic”. Pazura jeszcze przed samą spektakularną modlitwą udostępnił w mediach społecznościowych filmik, w którym tłumaczył znaczenie modlitwy...
Wojciech Mucha
Leszek Miller gościł w Rosji z okazji 14. spotkania Klubu Wałdajskiego. To w założeniu elitarne forum ekspertów, którzy pochylają się wspólnie nad polityką wewnętrzną i zagraniczną FR. Miller był tam już w 2010 r., kiedy spotkał się z Władimirem Putinem w jego letniej rezydencji w Soczi. Wówczas Polskę „reprezentowali” także Adam Michnik i Andrzej Rozenek. Teraz Miller udzielił wywiadu propagandowemu portalowi Sputnik, gdzie rozmawiał z wydalonym z Polski pod zarzutem szpiegostwa dziennikarzem Leonidem Swirydowem. Napisał również autorski tekst, który ukazał się w Sputniku, o tym, że w Polsce „rusofobia stała się oficjalną doktryną państwową”. Nie wspomina w tym kontekście jednak ani o katastrofie smoleńskiej, ani o rosyjskiej agresji na Gruzję, ani o późniejszej agresji na Ukrainę,...
Wojciech Mucha
Do walki z fake newsami ruszył już nawet Kościół. W Watykanie ogłoszono temat przyszłorocznego Światowego Dnia Środków Społecznego Przekazu. Będzie nim zagadnienie dezinformacji – „Fake news a dziennikarstwo pokoju”. Watykański Sekretariat ds. Komunikacji tłumaczy, że chodzi tu o sytuację, w której celowo szerzy się dezinformację, w ten sposób wprowadza podziały społeczne oraz rozbija wspólnotę i relacje międzyludzkie. Zza spiżowej bramy płynie jasny komunikat. „Kościół chce wnieść swój wkład do refleksji nad przyczynami, logiką i konsekwencjami dezinformacji w mediach, a zarazem promować dziennikarstwo profesjonalne, dążące zawsze do prawdy, a tym samym do wzajemnego zrozumienia” – czytamy w komunikacie Radia Watykańskiego. Nie sposób przy tym nie wspomnieć, że księża, Kościół, a...
Wojciech Mucha
Minister obrony narodowej zapowiedział, że w Polsce powstanie nowy rodzaj wojsk. – Podjęliśmy decyzję o utworzeniu wojsk cybernetycznych i zwiększeniu zadań Narodowego Centrum Kryptologii – oświadczył Antoni Macierewicz. Szef MON ogłosił swoją decyzję podczas III Europejskiego Forum Cyberbezpieczeństwa CYBERSEC w Krakowie. Podczas swojego wystąpienia Macierewicz przekonywał o konieczności walki z manipulacją i dezinformacją. – Poprzez fake newsy można manipulować całymi społeczeństwami. Nasz główny przeciwnik uczynił z informacji właśnie jedną ze swoich najważniejszych broni i każdego dnia próbuje kształtować nasze umysły i postawy według własnych potrzeb – mówił szef MON. Minister wyliczał, że w ostatnich latach dochodziło do wielu ataków, których celem padały elementy...
Wojciech Mucha
Kreatorzy dezinformacji prześcigają się w konstruowaniu coraz nowszych metod oszukiwania odbiorców. Po „fejkach” przyszedł czas na tworzenie „podróbek” stron internetowych szanowanych mediów i publikowanie ich w sieciach społecznościowych. Jak podał „Guardian”, chodzi o liczne publikacje zaprojektowane tak, by wyglądały jak m.in. artykuły z belgijskiego „Le Soir” i właśnie brytyjskiego „Guardiana”. Ich twórcy zadali sobie sporo trudu, by wykreować taką formę, która do złudzenia przypomina oryginalne media. Teksty najpierw opublikowano na stronach, których adresy internetowe przypominały oryginał, a następnie z tego poziomu udostępniano je w serwisach Facebook i Twitter oraz w ich rosyjskich odpowiednikach. Tak przygotowana treść była następnie multiplikowana przez trolli, boty i...
Piotr Lisiewicz
Kosmiczne złodziejstwo – jeśli establishment III RP obrażał się za taki opis swoich rządów, to teraz są dowody, że jest to określenie matematycznie precyzyjne! Otóż jeden z najbogatszych ludzi na świecie Elon Musk zapowiedział, że zorganizuje prywatną wyprawę na Marsa szybciej niż rządowa amerykańska agencja NASA. Koszt? 10 mld dolarów. Czyli mniej więcej tyle, ile za rządów PO-PSL wyłudzano z podatku VAT (i kilku innych) w ciągu trzech kwartałów. Z moich wyliczeń wynika, że za sumę uzyskaną dzięki uszczelnieniu podatków w ciągu pięciu kwartałów stać będzie nas, Polaków, na zrealizowanie programu 500 plus w przyszłym roku, jak i dodatkowo na wysłanie Tuska oraz jego złodziejskiej bandy na Marsa bez prawa powrotu. Serio. Kosmiczne jaja, co? Wreszcie rozwiązali Platformę! Na razie...
Wojciech Mucha
Internauci coraz bardziej boją się zalewu fałszywych informacji. Co ciekawe, nie życzą sobie jednocześnie, by to państwa i ich instytucje regulowały treści publikowane w Internecie. O „fejk newsach” napisano sporo. W zasadzie każda ujawniona fałszywa informacja doczekuje się co najmniej jednego opracowania, sprostowania. W związku z tym dość powszechne jest przekonanie, że otacza nas „postprawda” – nie wiadomo, co jest kłamstwem serwowanym nam rozmyślnie z jakiegoś powodu, a co nim nie jest. Jak podaje BBC, w ankiecie przeprowadzonej wśród korzystających z Internetu mieszkańców 18 krajów, 79 proc. respondentów zadeklarowało, że „czują niepokój i zmartwienie w związku z narastającą trudnością w rozróżnianiu prawdziwych treści w Internecie od fałszywych”. To alarmujące dane, biorąc...
Wojciech Mucha
„Patogen informacyjny”. Cóż to takiego? Choć sama nazwa brzmi jak określenie z pogranicza medycyny i prasoznawstwa, jest niezwykle ciekawą teorią na temat rozprzestrzeniania się dezinformacji. Teorię tę przedstawił podczas warszawskiej Konferencji Security Case Study – „Dezinformacja w dobie mediów społecznościowych (SCS 2017)” – płk Remigiusz Żuchowski. Jak czytamy w serwisie cyberdefence24.pl, ten patogen to specjalnie modyfikowana informacja, która ma na celu zmuszenie odbiorcy do określonego zachowania. Na tym jednak nie koniec. Zmodyfikowany w ten sposób przekaz sam w sobie posiada zdolność kreowania rzeczywistości. Brzmi skomplikowanie? W praktyce chodzi o taką (dez)informację, która skłania jej odbiorcę do podania newsa dalej, wywołuje określone emocje lub zmusza do zajęcia...
Wojciech Mucha
Decyzja rządu USA o usunięciu z komputerów instytucji rządowych oprogramowania antywirusowego rosyjskiej firmy Kaspersky Lab to przestroga dla wszystkich użytkowników tych popularnych programów. Zdaniem Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych istnieją poważne obawy, że programowanie rosyjskiej firmy może być wykorzystywane „niekoniecznie do tych celów, do których zostało stworzone”. Rządowe agencje w ciągu miesiąca mają sprawdzić, gdzie i od kiedy zainstalowane jest oprogramowanie Kaspersky’ego, a w ciągu trzech miesięcy całkowicie się go pozbyć. „Istnieje ryzyko, że rosyjski rząd, działając samodzielnie lub we współpracy z firmą Kaspersky, mógłby mieć wgląd do udostępnianych przez produkty Kaspersky informacji z federalnych systemów informacyjnych, a więc...
Wojciech Mucha
Dziś w rubryce niecodzienna, smutna wiadomość. Pięć osób zginęło w wypadku samochodowym na Ukrainie. Wracały z Warszawy, gdzie wzięły udział w konferencji poświęconej współpracy państw Międzymorza w warunkach wojny hybrydowej. Tragicznie zmarli to politolodzy: dr Olexander Maslak, Oleksiy Kuriiny i Oleksander Nikonorow oraz dziennikarz Wołodymyr Karagian i działacz społeczny Sergij Popow. Według portalu 24tv.ua samochód, którym jechali, zjechał na przeciwległy pas i zderzył się z nadjeżdżającym samochodem ciężarowym. Wszyscy byli specjalistami w swoich dziedzinach i zwolennikami zbliżenia między Polską a Ukrainą. Na wspomnianej konferencji w Warszawie dyskutowali o tym, jak porozumiewać się między naszymi krajami bez uprzedzeń i ponad podziałami. Oleksander Nikonorow i Sergiej Popov...
Wojciech Mucha
Setki tysięcy użytkowników angielskojęzycznego Twittera czytają z tego konta prokremlowską propagandę serwowaną przez osobę lub osoby podszywające się pod sympatyka eurosceptycznej partii Ukip. – Analiza tweetów konta Davida Jonesa (adres użytkownika: @DavidJo52951945) wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że zostały one opublikowane w ramach kampanii dezinformacyjnej – czytamy w brytyjskim „The Times”. Istotna jest przy tym skala – podejrzanego użytkownika śledzi ponad 100 tys. osób, w tym ludzie z brytyjskiej elity oraz wpływowi użytkownicy powielający treści „Davida”. Od 2013 r. tylko z tego jednego konta udostępniono ponad 130 tys. tweetów zawierających komentarze i linki do dyskusji na temat Unii Europejskiej, kwestii związanych z falą emigracji oraz treści nawołujących do...
Wojciech Mucha
Nie ma końca kłamstw o zakazie wjazdu do Polski dla ukraińskich wojskowych broniących się przed rosyjską agresją. O sprawie głośno było przed dwoma miesiącami. Wówczas w ukraińsko- i rosyjskojęzycznym Internecie pojawiły się informacje, jakoby Polska miała od 11 czerwca zabronić wjazdu na teren RP Ukraińcom, którzy brali udział w konflikcie w Donbasie. Wówczas polskie MSZ przyznało, że to dezinformacja i element wojny hybrydowej, których celem jest wywołanie zaniepokojenia w społeczeństwie ukraińskim. W ostatnim tygodniu jesteśmy świadkami „drugiego życia” tego zdementowanego „newsa”. Źródłem reanimacji fejka stała się wypowiedź Wadyma Rabinowicza, ukraińskiego polityka, dla programu „Nowości 24/365”. – Ukraińcy, którzy walczyli w ATO, będą musieli ukryć ten fakt przy wjeździe do...
Wojciech Mucha
Ministerstwo Obrony Narodowej dementuje informacje, jakoby wiceszefowie resortu utrzymywali kontakty z Rosjanami. Poinformowano o tym na portalu społecznościowym Twitter. Resort obrony odniósł się do słów generała Waldemara Skrzypczaka. W wywiadzie dla portalu Wiadomo.co ten były dowódca wojsk lądowych zarzucił obecnemu szefostwu MON, że zorganizowało konferencję, na którą zaproszono ekspertów z Rosji. Skrzypczak stwierdził, że wizytę „gości z Rosji” miało zablokować Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, a konkretnie generał Jarosław Kraszewski, który jest wojskowym doradcą prezydenta RP Andrzeja Dudy. – Mówi się przecież o tym, że minister Tomasz Szatkowski czy jego NCSS, czyli Narodowe Centrum Studiów Strategicznych, albo minister Bartosz Kownacki kontaktowali się w Rosji z...
Wojciech Mucha
Prezydent USA Donald Trump wściekł się na tamtejsze media głównego nurtu, które jego zdaniem nieprawdziwie przedstawiają jego dokonania w Białym Domu. W odpowiedzi na to uruchomił na Facebooku program „real news”, czyli „prawdziwe wiadomości”.   Te „prawdziwe wiadomości” emitowane są raz w tygodniu z budynku nowojorskiego wieżowca Trump Tower, który zyskał już miano „Trump TV”. Prezenterką programu jest  Kayleigh McEnany. Co ciekawe, kobieta dotychczas była dziennikarką znienawidzonej przez Trumpa (z wzajemnością) telewizji CNN. Jak czytamy w depeszy PAP, „niektórzy zwolennicy prezydenta rozszyfrowują skrót CNN – zamiast Cable News Network (Kablowa Sieć Wiadomości) jako Communist News Network (Komunistyczna Sieć Wiadomości)”. Mniej złośliwi piszą o Clinton News Network*,...
Wojciech Mucha
Dopiero co pisaliśmy, jak posłanka PO Kinga Gajewska dopuściła się dezinformacji, publikując fotografię z ogarniętej wojną Syrii jako dowód na przestępstwa na tle rasowym w Białymstoku, a już znaleźli się inni posłowie Platformy gotowi dorównać tej manipulacji. Arkadiusz Myrcha, parlamentarzysta PO i bliski (bardzo) znajomy wspomnianej Gajewskiej, opublikował 1 sierpnia na Twitterze zdjęcie przedstawiające członków Obozu Narodowo-Radykalnego. Uwiecznieni na fotografii trzymali ręce wyciągnięte z zakazanym w Polsce „salucie rzymskim”. Oburzony Myrcha napisał: „Powstańcom [Warszawskim – red.] można oddać cześć, składając kwiaty czy robiąc murale. Tym gestem oddaje się cześć ich oprawcom”. Przedstawiona fotografia i komentarz miały być dowodem na rzekome „brunatnienie Polski”. Jak jednak...
Wojciech Mucha
Posłanka PO Kinga Gajewska na swojej stronie na Facebooku opublikowała fotografię mężczyzny trzymającego na ręku zakrwawione dziecko i okrasiła takim oto komentarzem: „Gratulacje Panie Błaszczak! Dzięki Pana mowie nienawiści i cichym przyzwoleniu na agresję w stosunku do osób innego wyznania, »prawdziwi Polacy« pokazują światu naszą gościnność... Narodowcy z Białegostoku obrzucili kamieniami, butelkami, młotkiem i pokrywą od sedesu, mieszkanie czeczeńskiej rodziny. Odłamki rozbitej szyby raniły dwumiesięczne dziecko, młotek wylądował tuż obok łóżeczka”. Sprawa zbulwersowała internautów. Jak się jednak okazało, nie z powodu rzekomej winy ministra Błaszczaka i podległych mu służb. Jak szybko ustalono, fotografia, którą opublikowano, pochodzi z Syrii i była dokumentacją skutków...
Wojciech Mucha
Ministerstwo Obrony Rosji (MOR) opublikowało na specjalnej stronie internetowej „Wyzwolenie Polski. Cena Zwycięstwa” dokumenty Armii Czerwonej z lat 1944–1945 dotyczące Polski, w tym ofensywy Sowietów oraz tego, jaki stosunek mieli do nich Polacy. Strona rosyjska publikuje skany dokumentów, które mają wywołać wrażenie, że wejście Sowietów na ziemie Rzeczypospolitej było „wyzwoleniem”, a Polacy mieli być w przeważającej części entuzjastycznie usposobieni do nadchodzących. Opatrzone tytułem „Wyzwolenie Polski. Cena Zwycięstwa” dokumenty zostały odtajnione w lipcu 2017 r. i nie były wcześniej publikowane. Pochodzić mają z Archiwum Centralnego ministerstwa. MOR twierdzi, że ich publikacja jest „unikalnym projektem historycznym”. O tym, jak faktycznie przebiegało wkroczenie Sowietów na...
Wojciech Mucha
Rosjanie dwoją się i troją, by rosyjskojęzycznym Ukraińcom przedstawiać Europę i USA jako czyhające na nich „imperium zła”. Przekonał się o tym Jan Piekło, polski ambasador na Ukrainie. W propagandowym serwisie ukraina.ru, (niech nazwa nikogo nie zmyli, to kojarzona z Kremlem strona,  skierowana nie do ukraińskiego, lecz rosyjskojęzycznego czytelnika) napisano: „Polska w osobie swego Ambasadora na Ukrainie Jana Piekły zaproponowała Stanom Zjednoczonym rozpoczęcie realizacji na Donbasie scenariusza z Jugosławii. Piekło twierdzi, że Unia Europejska nie potrafi dać sobie rady z zatrzymaniem konfliktu w Donbasie, w związku z tym nie ma możliwości obejść się bez interwencji Amerykanów”. Na czytelników ukraina.ru mógł paść blady strach. Zapewne niektórzy z nich widzieli już, jak...
Wojciech Mucha
Dominik Tarczyński jest jednym z parlamentarzystów, którzy najgłośniej domagają się walki z fałszywymi informacjami. Ostatnio to on stał się celem dezinformacji. Znany z łamów „Gazety Polskiej” i ciętego języka poseł PiS udzielił wywiadu brytyjskiej stacji BBC. Tam nie dał się zbić z pantałyku i jak stwierdzili internauci: „zaorał” reporterkę, mówiąc m.in. o polskiej polityce wobec kryzysu związanego z falą uchodźców. Rozmowa odbiła się szerokim echem i na pewno nie była w smak przeciwnikom stanowiska polskiego rządu. Prawdopodobnie to sprawiło, że w sieci pojawiły się wpisy, w których autorzy udowadniali, że Tarczyński kłamie, a żadnego wywiadu dla BBC nie było. Pisano o rzekomo „niebrytyjskim” akcencie prowadzącej i zarzucano, że całość jest mistyfikacją. Wiadomość powielano...
Wojciech Mucha
Producent stacji CNN John Bonifield na opublikowanym przez serwis śledczy „Project Veritas” filmie przyznał wprost, że Donald Trump ma rację, oskarżając o „polowanie na czarownice” swoich przeciwników, którzy dowodzą, że miał on kontakty z Rosją. Wideo zostało nagrane z ukrycia i Bonifield prawdopodobnie nie zdawał sobie sprawy, że jest filmowany. Nie zmienia to faktu, że te nagrania to sensacja i jednocześnie kompromitacja dla stacji, od dawna krytycznej wobec Trumpa. John Bonifield powiedział z rozbrajającą szczerością, że jego zdaniem „nie ma żadnych dowodów na takie powiązania, bo gdyby one istniały, to biorąc pod uwagę ilość przecieków w tej sprawie, już by dawno były podane opinii publicznej”. Co więcej, sugeruje on nawet, że całość federalnego dochodzenia przeciwko Trumpowi i...
Wojciech Mucha
W nasze ręce trafił ciekawy raport „Computional propaganda worldwide” („Zautomatyzowana propaganda na świecie”), sygnowany przez Uniwersytet w Oxfordzie. W raporcie znajdujemy opis wielopoziomowej propagandy, która rozprzestrzenia się w mediach społecznościowych. Naukowcy twierdzą, że są one platformami, poprzez które szczególnie młodzi ludzie kształtują swoją polityczną tożsamość, co sprawia, że „urabianie świadomości” poprzez te portale jest szalenie efektywne. Raport dowodzi się, że w zależności od poziomu demokracji media społecznościowe są także elementem, za pomocą którego można sprawować kontrolę społeczną, co sprawdza się szczególnie w chwili kryzysów politycznych. Jednak to także sprawia, że możliwość manipulowania opinią publiczną jest łakomym kąskiem dla władzy. Jak...
Wojciech Mucha
„The New York Times” opisał mechanizm przedostawania się fałszywej informacji z ciemnych zakątków rosyjskiego Internetu aż do Fox News – jednej z głównych amerykańskich stacji informacyjnych. Jak w każdej dezinformacji i tu było ziarenko prawdy. Po kolei: w 2014 r. dwa rosyjskie samoloty bombowe Su-24 wykonały agresywne przeloty w pobliżu amerykańskiego niszczyciela rakietowego USS Donald Cook, znajdującego się na wodach międzynarodowych Morza Czarnego. Pentagon określił zdarzenie jako prowokację. Chwilę po incydencie, na rosyjskiej stronie satyrycznej przedstawiono incydent jako zaczątek wojny i opisano rzekomą paniczną reakcję załogi Donalda Cooka. Przedstawiono nawet fikcyjny list rzekomego amerykańskiego marynarza do ukochanej, opisującego równie rzekomy atak Rosjan. Jednocześnie...
Wojciech Mucha
Ta sprawa jest co najmniej kontrowersyjna. Stację CNN posądza się o zorganizowanie (i zrelacjonowanie) w Londynie fałszywego protestu muzułmanów przeciwko zamachowcom z tzw. Państwa Islamskiego. Na filmie opublikowanym dzień po tragicznych zdarzeniach, kiedy to islamiści w centrum miasta zamordowali siedem osób, widać, jak Becky Anderson, reporterka stacji, ustawia przed kamerami grupę kobiet w tradycyjnych muzułmańskich strojach. Część z nich trzyma kartki z hasłami: „ISIS przegra, Miłość zwycięży”, „ISIS – wrogowie człowieczeństwa”. Po wykreowaniu scenerii na zamkniętej uprzednio przez policję ulicy (to w tej okolicy doszło do zamachu), Anderson mówi do widzów: „Jaka piękna scena. Spójrzcie na ludzi stojących za mną. Są smutni z powodu wczorajszych wydarzeń, mają jednak nadzieję na...
Wojciech Mucha
O tym, jak nieprawdziwe informacje postrzegane są przez licealistów, pisaliśmy w ubiegłym tygodniu. Jak się jednak okazuje, nie lepiej jest wśród… polskich dziennikarzy. Badanie polskich dziennikarzy zostało zrealizowane w kwietniu br. przez Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia. Ankieta obejmowała dziennikarzy z różnych typów mediów, zarówno lokalnych, jak i ogólnokrajowych, drukowanych i elektronicznych. Wyniki są cokolwiek zastanawiające. I tak: 1. Niemal 50 proc. ankietowanych deklaruje, że w ostatnim miesiącu uwierzyli w fałszywą informację. 2. Ponad 4 na 10 dziennikarzy spotyka się z fejkami od kilku razy w tygodniu do nawet kilku razy w ciągu dnia. 3. Dane polscy dziennikarze sprawdzają w Internecie oraz wśród ekspertów. 4. 9 na 10 badanych wyraża opinię, że skala...
Wojciech Mucha
Rosja przygotowuje się do totalnej wojny informacyjnej ze światem, zaplanowanej na wiele lat. Fundacja Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji opublikowała ważny raport, dotyczący podpisanego na początku maja przez Władimira Putina dekretu „O strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Federacji Rosyjskiej na lata 2017–2030”. Jak dowodzi CAPiD, głównym celem strategii wymienionym w dokumencie jest „stworzenie warunków dla kształtowania w Federacji Rosyjskiej społeczeństwa wiedzy”. Można jednak wnioskować, iż Rosja przygotowuje się do totalnej wojny informacyjnej ze światem, zaplanowanej na wiele lat, a aspekt defensywny tej wojny będzie stanowił jej kluczową rolę. Wśród priorytetów nowej strategii wymieniono: zapewnienie obywatelom prawa dostępu do informacji;...
Wojciech Mucha
Dziś w rubryce obalamy pięć największych rosyjskich mitów o NATO. Mit 1: NATO przygotowuje atak na Rosję. NATO jest sojuszem obronnym, którego ćwiczenia i rozmieszczenie wojskowe nie są skierowane przeciwko Rosji lub innemu krajowi. W bezpośredniej reakcji na rosyjskie wykorzystanie sił zbrojnych wobec swoich sąsiadów, NATO wysłało międzynarodowe grupy bojowe do państw bałtyckich i Polski. Nie można ich porównać do trzech dywizji, które Rosja utworzyła w Zachodnim i Południowym Rejonie Wojskowym. Mit 2: rozszerzenie NATO zagraża Rosji. Każdy kraj, który przystąpi do NATO, podpisuje zobowiązanie, że „Sojusz nie dąży do konfrontacji i nie stwarza zagrożenia dla Rosji”. Każdy suwerenny naród ma prawo wybrać własne zabezpieczenia. Jest to podstawowa zasada bezpieczeństwa europejskiego...
Wojciech Mucha
Okazuje się, że nieprawdziwe informacje to nie tylko kwestie polityczne i społeczne, do czego zdążyliśmy się przyzwyczaić i na co zwracamy baczniejszą uwagę. Jak podaje serwis agropolska.pl, coraz trudniej walczy się z fake newsami dotyczącymi żywności. Eksperci zwracają uwagę, że taka dezinformacja dotknęła niedawno popularny krem do smarowania pieczywa – Nutellę. W sieci huczało o rzekomej szkodliwości przysmaku ze względu na zawartość w nim oleju palmowego. Sprawa okazała się dęta, jednak mogła uderzyć w producenta. Coraz częściej słyszymy także, że szkodliwe ma być mleko, choć od tysięcy lat jest powszechnym składnikiem naszej diety, lub mięso, które jako żywo również jemy od zawsze. W drugą stronę – coraz częściej czytamy o „niesamowitych właściwościach” zwyczajnych przypraw czy...
Wojciech Mucha
Jeśli nie podoba ci się agresywna polityka Kremla, prawdopodobnie jesteś rusofobem. Taką pałką już niemal oficjalnie posługują się rosyjscy propagandyści. Fundacja „Bezpieczna Cyberprzestrzeń” w ramach prowadzanego przez siebie projektu Info Ops wzięła „na warsztat” pojęcia „rusofobia” i „rusofob”. Z przeprowadzonej analizy wynika, że „zjawisko rusofobii w ciągu ostatnich czterech lat trwale wpisało się do publicystyki propagandowej rosyjskich ośrodków medialnych”. Posługiwanie się rusofobią w ujęciu propagandowym „pomaga indoktrynatorom w realizacji geopolityki informacyjnej – zjawiska budowania obrazu świata skupionego na rywalizacji zachodu ze wschodem, pod względem politycznym, kulturowym, militarnym i społecznym”. Co to oznacza w praktyce? Ano tyle, że wraz z zaostrzeniem się...
Wojciech Mucha
W Warszawie rozpoczęła działalność Fundacja Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji. Jak zapewniają twórcy, jest ona „pierwszą organizacją pozarządową w Polsce ukierunkowaną na systemowe i analityczne podejście do wyzwań związanych z obszarem wojny informacyjnej i psychologicznej”. W swojej premierowej analizie fundacja skupia się na głównych celach rosyjskiej propagandy na 2017 rok. Wyszczególniono kilka obszarów, które mieszczą się w „szczególnym zainteresowaniu” Kremla. Pierwszy został poddany analizie oczywiście „odcinek polsko-ukraiński”. Jak dowodzą eksperci, „zakładać można, że do standardowych metod dezinformacji dojdą też w Polsce działania związane z przemocą fizyczną oraz atakami na obiekty administracji państwowej ze strony rzekomo ukraińskiej mniejszości w Polsce. Jednym...
Wojciech Mucha
Tydzień bez dezinformacji nieprędko się pojawi. Ostatnio jej ofiarami padły obie strony polskiej sceny politycznej. Niemiłe chwile przeżyła posłanka Platformy Obywatelskiej Kinga Gajewska. W Internecie rozpowszechniano jej fotografię z należącym rzekomo do niej cytatem, w którym przyznawała się do bycia prostytutką, usuwania ciąży i gardzenia starszymi, wierzącymi osobami. Wielu internatów celowo rozpuszczało „fajka” dalej, a część z nich zapewne uwierzyła w jego prawdziwość. Gajewska zapowiedziała skierowanie sprawy do prokuratury. Co ciekawe, paszkwil na posłankę był rozsyłany z konta twitterowego, które jednocześnie publikowało treści mogące wskazywać na „rosyjski ślad”. Nakierowane one były na odbiorcę skrajnie prawicowego, nastawionego antyamerykańsko, antyunijnie i antyimigrancko...
Wojciech Mucha
Europosłowie chcą walczyć z „fake news”, proponują usuwanie nieprawdziwych wiadomości z sieci i nakładanie kar finansowych na platformy publikujące takie treści. Na tym może się jednak nie skończyć, bo oprócz nieprawdziwych informacji na celowniku znalazł się także szeroki wachlarz treści, które Bruksela uzna za szkodliwe. Zdaniem deputowanych „sześciu na dziesięciu internautów publikuje wiadomości lub przesyła je dalej bez uprzedniego przeczytania, a większość ludzi nie rozpoznaje, czy trafiające do nich informacje są prawdziwe czy fałszywe”. – Powinniśmy przyjąć rozwiązania, które pozwolą ograniczyć rozprzestrzenianie niesprawdzonych informacji. A także edukować obywateli, przede wszystkim dzieci i młodzież, jak rozpoznawać „fake news” – mówiła podczas sesji plenarnej PE w...
Wojciech Mucha
Ofiarą medialnej nagonki i dezinformacji padł ostatnio Stanisław Pięta. Poseł PiS znany z soczystego języka w ostrych słowach skrytykował organizatorów protestu Związku Nauczycielstwa Polskiego, który odbył się przed kilkunastoma dniami. – Jeśliby to ode mnie zależało, wyrzuciłbym tę czerwoną lumpeninteligencję na pysk! – cytuje posła PiS „Super Express”. Znanemu naszym czytelnikom parlamentarzyście chodziło o organizatorów protestu. – ZNP to postkomunistyczna, progenderowa i prorosyjska organizacja – powiedział Pięta. W mediach rozpętano jednak aferę, że Pięta miał na myśli samych belfrów, gotowych przyłączyć się do protestu. W wielu tytułach słowa posła przedstawiano jako „atak na nauczycieli” i rzekomą pogardę, którą w stosunku do nich prezentuje Prawo i Sprawiedliwość. Co ciekawe,...
Wojciech Mucha
Świadek koronny z „Russia Today” Amerykańska senacka komisja ds. wywiadu bada wpływ Rosji na ostatnie wybory prezydenckie. Na celowniku śledczych znalazły się m.in. fałszywe informacje publikowane przez rosyjskie serwisy takie jak „Sputnik”, które następnie były wykorzystywane w kampanii wyborczej. Tak było choćby w przypadku rzekomego ataku terrorystycznego na bazę lotniczą w Incirlik w Turcji. Na fałszywkę złapał się nawet Paul Manafort, szef kampanii Trumpa, który powtórzył ją na antenie CNN, mówiąc o „ataku terrorystycznym na bazę NATO”. Sprawa robi się poważna, ponieważ oskarżany o kontakty z Rosjanami i z tego powodu zdymisjonowany już b. doradca Trumpa i stały komentator propagandowej stacji „Russia Today” Michael Flynn zaproponował FBI i komisjom z Kongresu, że będzie zeznawał w...
Wojciech Mucha
Właściciele Facebooka od dawna deklarowali, że mają zamiar ruszyć do walki przeciwko fałszywym informacjom. W połowie lutego przekonywał o tym założyciel serwisu Mark Zuckerberg, mówiąc, że „oddanie głosu każdemu, kto tego chce, było historycznym momentem i odbiło się pozytywnie na dyskursie społecznym”. Dodał, że „każdy ma prawo do swoich opinii, nawet jeśli inni uważają je za złe”. Zapowiedział również, że nie chce cenzury, lecz jedynie mechanizmu weryfikacji informacji. W ub. tygodniu Facebook podjął współpracę z największymi agencjami informacyjnymi (m.in. Associated Press) oraz snopes.com – serwisem zajmującym się weryfikacją informacji. To one są odpowiedzialne za analizę treści i następnie „oznaczanie” artykułów krążących po portalu jako fałszywe. Gdy tak się stanie, w serwisie...
Wojciech Mucha
W Polsce zagrożenie dezinformacją płynie przede wszystkim ze strony tzw. mediów głównego nurtu. „Sensacja! Francuska populistka, zwolenniczka sojuszu z Putinem i kandydatka Frontu Narodowego na prezydenta Marine Le Pen, chce wraz z Jarosławem Kaczyńskim dokonać demontażu Unii Europejskiej!” – mniej więcej taki przekaz zdominował polską przestrzeń medialną 13 marca. Zagrzały się paski w telewizjach informacyjnych, a na odcinek mediów społecznościowych ruszyli politycy opozycji, wzburzeni internauci i armia trolli. Zaczęło się od słów Le Pen, które, zdaniem redaktora „Rzeczpospolitej”, miały paść podczas spotkania z dziennikarzami: „Jeśli wygram, podejmę współpracę z Kaczyńskim o demontażu Unii”. Sprawa żyła swoim życiem przez długie godziny: „Bardzo znamienne, z kim Le Pen chce...

Pages