Konspiracyjne pióra narodowców

Na książkę składa się ponad 200 podziemnych publikacji prasowych, referatów, ulotek i fragmentów konspiracyjnych broszur, zajmujących niemal 1000 stron tekstu. Zagłębiając się w lekturę dokumentów, czytelnik odnajduje w nich, oprócz informacji bieżących o sytuacji w okupowanym kraju, także przenikliwe analizy polityczne, teksty polemiczne i propagandowe. Z książki wyłania się obraz wielowątkowej, ambitnej intelektualnie myśli i ideologii polskiego ruchu narodowego w całej jego złożoności – od umiarkowanych endeków po radykałów z przedwojennego środowiska ONR.

Katalog zagadnień podejmowanych przez konspiracyjnych publicystów był ogromny. Wnikliwy czytelnik odnajdzie więc w książce zarówno postulaty dotyczące powrotu po klęsce Niemiec ziem zachodnich w granice Polski, jak i rozważania nad przyszłym ustrojem Rzeczypospolitej, sprawami społecznymi i religijnymi oraz geopolityczną pozycją Polski po wojnie. Na uwagę zasługują także teksty szczegółowo dokumentujące eksterminację Żydów dokonywaną przez Niemców i ich litewskich oraz ukraińskich kolaborantów i, co istotne, wyrazy potępienia mordów na współobywatelach.

Wielkim walorem pracy jest obszerny szkic historyczny, w którym autorzy omawiają idee obozu narodowego, jego okupacyjne dzieje i formy organizacyjne. Błyskotliwie napisany, jest czymś w rodzaju krótkiego podręcznika do dziejów polskich narodowców.

Autorzy przyjęli za końcową cezurę pracy rok 1950, czyli moment ostatecznej likwidacji zorganizowanych struktur podziemia narodowego przez komunistów. Na marginesie należy dodać, że żadna z polskich formacji politycznych okresu międzywojennego nie poniosła tak dotkliwych strat biologicznych jak narodowcy. Zarówno niemieccy, jak i sowieccy oraz rodzimi okupanci wymordowali niemal w całości elitę polityczną ruchu narodowego, co jest zapewne też jedną z głównych przyczyn, dla których endecja nie odrodziła się jako poważny ruch polityczny po 1990 r.

Na podkreślenie zasługuje...
[pozostało do przeczytania 32% tekstu]
Dostęp do artykułów: