Bunt ducha nieujarzmionego

„Najcharakterystyczniejszą cechą systemu komunistycznego jest… totalna niewola ludzkiego ducha, zniewolenie ludzkiej myśli, ludzkiego intelektu. Zdawałoby się więc, że największych wrogów tego systemu należałoby szukać nie tyle wśród robotników, chłopów rzemieślników, burżujów i szarego tłumu ulicznego, ile właśnie wśród sfer tzw. postępowych, które ideał wolnej myśli tradycyjnie wygestykulowały ponad tłum; które sprawę ducha wynosiły ponad sprawę chleba powszedniego”. Te słowa Józefa Mackiewicza, dziennikarza, publicysty politycznego i powieściopisarza, opublikowane w 1962 roku, są fragmentem dość pesymistycznych refleksji nad stanem polskiego społeczeństwa. 18 lat później Mackiewicz doczekał zdarzeń, które w sposób tak bardzo polski – co genialnie ujmował Cyprian K. Norwid – zjednoczyły sprawy ducha z kwestią chleba. Doczekał lata 1980 roku, gdy wszystkie warstwy polskiego społeczeństwa, w duchu chrześcijańskiej, godnościowej solidarności upomniały się o dobro, prawdę i piękno,