Polak, który zmienił bieg konklawe

O wyborze papieża Piusa X w 1903 roku zadecydowali tak naprawdę Polacy. Brzmi to jak bajka, trudno jednak dyskutować z faktami. Rzadko się te wydarzenia przypomina, a przecież Kościół zawdzięcza wielkiego świętego papieża brawurowemu czynowi jedynego polskiego uczestnika tamtego konklawe – księcia kard. Jana Puzyny, biskupa Krakowa. Kardynał podjął się nadzwyczaj delikatnej – a przy tym wykonanej z niebywałą szybkością i, chciałoby się powiedzieć, maestrią – misji, na prośbę polskich biskupów z Wilna. Stanęli oni wobec niewesołej perspektywy, że Głową Kościoła zostać może człowiek znany z prowadzenia aktywnej polityki układania się Watykanu z Francją i z Niemcami, a co za tym idzie – z Rosją. Chodziło o kardynała Mariano Rampollę, sekretarza stanu zmarłego właśnie Leona XIII. Dla Polaków byłby to cios.

Po klęsce obu powstań nastał w Polsce czas brutalnych represji. Elita polityczna i kulturalna znalazła się na Sybirze bądź na emigracji, zakony były rozwiązane, klasztory