Wojna o przyszłość Europy

Wojny między europejskimi mocarstwami obawiali się niemal wszyscy. Jednak paradoks fin de siècle’u, czasu zmęczonej cywilizacji, gdy kończyła się jedna epoka i nadchodziła druga, polegał na tym, że wojny wprawdzie lękano się, ale również jej pożądano, podejmowano wielkie i szlachetne wysiłki, by jej zapobiec, lecz jednocześnie znajdowano wiele uzasadnień dla jej rozpoczęcia. 

Druga połowa XIX stulecia przyniosła niebywały rozwój cywilizacyjny. Wielbiciele potęgi ludzkiego rozumu mieli wszelkie powody do dumy. Skończyły się klęski głodu, a medycyna zrozumiała naturę wielu chorób. Człowiek dzięki pojazdom silnikowym przemieszczał się coraz szybciej, a telegraf i telefon nadały tempo przepływowi informacji. Coraz więcej dzieci chodziło do szkół, popularne dzienniki ukazywały się w wielotysięcznych nakładach, zaś dzięki muzeom każdy mógł obcować ze sztuką. Rządzący państwami zaczynali słuchać obywateli, a wolni obywatele pracowali na pomyślność państw. Lecz ta cywilizacja,