ŚMIERĆ REWOLUCJONISTY. Stefan Okrzeja w walce o socjalizm i niepodległość

Wczesnym rankiem 21 lipca 1905 roku w pobliżu słynnych Wrót Iwanowskich Cytadeli Warszawskiej został powieszony 19-letni Stefan Okrzeja. Wyrok śmierci wydał Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie. Okrzeję oskarżono o działalność na rzecz obalenia porządku w państwie rosyjskim, dążenie do oderwania Królestwa Polskiego od Rosji oraz zabicie policjanta. Od 1918 roku jedna z bram Cytadel mieszcząca się w przedmurzu Wrót nosi nazwę Bramy Stefana Okrzei.

Świadkowie egzekucji pisali, że Okrzeja wyglądał promieniście, a „z oczu biła mu radość”. Przed powieszeniem krzyknął: „Niech żyje rewolucja! Niech żyje socjalizm! Precz z caratem”. Wieszano go dwa razy. Pierwszy raz zerwał się sznur i ciało Okrzei w konwulsjach upadło na ziemię. Kat musiał po raz drugi dopełnić zbrodni.

Niech żyje Polska! Precz z caratem
Stefan Aleksander Okrzeja (1886–1905) był młodym robotnikiem, socjalistą, działaczem niepodległościowym związanym z Polską Partią Socjalistyczną. Jako syn stróża drogowego Walentego Okrzei i Heleny z Cieślińskich, ze względu na trudne warunki materialne musiał wcześniej podjąć pracę zarobkową. Prawdopodobnie około 1904 roku, czyli w okresie, kiedy Królestwo Polskie budziło się do oporu przeciwko zaborcy rosyjskiemu, wstąpił do PPS i przyjął pseudonim „Witold”. Jednocześnie zaczął uczęszczać na zajęcia kół edukacyjnych. Został także członkiem założonej przez Józefa Piłsudskiego Organizacji Bojowej PPS, paramilitarnej jednostki mającej na celu ochronę manifestacji patriotycznych, jak również organizowanie zamachów na funkcjonariuszy władz rosyjskich i rodzimych zdrajców. Od tej chwili zaczęła się jego walka w konspiracji, opór przeciwko władzy rosyjskiej. Okrzeja rozklejał odezwy, roznosił ulotki, brał udział w strajkach i demonstracjach, m.in. w słynnej demonstracji na placu Grzybowskim w Warszawie 13 listopada 1904 roku, w czasie której doszło do starć z policją carską. Demonstracje, strajki wpisywały się w...
[pozostało do przeczytania 74% tekstu]
Dostęp do artykułów: