Numer ekshumacji 836. Katyńskie zapiski ppor. Dobiesława Jakubowicza

Nic tak nie odhumanizowuje ludzkich tragedii jak suche fakty czy podawane w tabelach liczby zamordowanych osób. Z jednej strony bowiem uruchamiają wyobraźnię, a z drugiej zamykają. Najmocniej przemawiają indywidualne ludzkie losy, nazwiska, zdjęcia, listy. Numer staje się człowiekiem. Łza nabiera realnego wymiaru. Zobaczmy, kto kryje się pod katyńskim numerem ekshumacji 836.

Jego pamiętnik został opublikowany w zbiorze wydanym przez paryskie Editions Spotkania Piotra Jeglińskiego. Janusz Zawodny dokonujący redakcji do pierwszego wydania (1989) „Pamiętników znalezionych w Katyniu”, pisał w przedmowie: „Nasze narodowe relikwie są pełne krwi, a historia naszego narodu pisana jest często na nagrobkach. Taką narodową relikwią jest przedstawiony tu wybór 15 pamiętników znalezionych w katyńskich grobach. Wydobyto je z mundurów i butów zamordowanych oficerów”.
Wiemy z raportów Polaków obecnych przy niemieckiej ekshumacji w kwietniu 1943 roku, iż Niemcy zachowali ponad 3000 eksponatów znalezionych w masowych grobach – dołach śmierci. W dziewięciu skrzyniach wywieziono je na Zachód. W ładunku znajdowała się też mała skrzyneczka z osobistymi zapiskami zamordowanych oficerów – były to 22 pamiętniki. Potem część z nich zaginęła. W pierwszym wydaniu „Pamiętników…” przedrukowano 15 z nich. Zawodny otrzymał je ze zbiorów Studium Polski Podziemnej w Londynie. Rok później wydawnictwo mogło wydrukować ten niezwykły relikwiarz po raz drugi, uzupełniając go o kolejne pięć pamiętników, uzyskanych dzięki pomocy badacza zbrodni katyńskiej Jędrzeja Tucholskiego. Te dodatkowe pamiętniki przetrwały dzięki Annie i Tadeuszowi Lutoborskim.
Lektura treści całego zbioru zabiera temu, kto go przeczytał, spokojny sen. Otwiera i uwrażliwia. Może ich fragmenty powinny stać się lekturą obowiązkową w polskich szkołach? Ja opowiem Państwu tylko o jednym z nich. Ich autor został oznakowany po ekshumacji numerem 836. Za suchą cyfrą kryje się prawdziwy człowiek –...
[pozostało do przeczytania 77% tekstu]
Dostęp do artykułów: