Od reformy do wielkiego kryzysu. Odbudowa polskiej waluty w oparciu o reformę Władysława Grabskiego

Rząd Władysława Grabskiego został powołany w obliczu gospodarczego chaosu i niepokojów społecznych. Zapisał się w historii jako ten, który ustabilizował polską walutę i podstawy działalności ekonomicznej. Do dymisji podał się dwa lata później. Jej powodem były, jakżeby inaczej, problemy gospodarcze.




Nowy gabinet rozpoczął urzędowanie 19 grudnia 1923 r. Inflacja w tamtym roku sięgnęła astronomicznego poziomu 35,7 tys. proc. i było jasne, że podstawowym zadaniem gabinetu będzie ustabilizowanie pieniądza. Nikt nie nadawał się do tej roli tak jak Władysław Grabski. Próbował on walczyć z inflacją już w 1920 r., najpierw jako minister skarbu, a potem premier. Nie udało się z powodu ogromnych wydatków na trwającą wojnę z bolszewikami. Grabski ponownie objął funkcję ministra skarbu w pierwszej połowie 1923 r. i wtedy przedstawił Sejmowi projekt reform podatkowych mających być podstawą reformy walutowej. Początkowo jego plan został jednak odrzucony.


Złoty mocny jak złoto
Obejmując tekę premiera w końcówce 1923 r. Grabski miał więc już gotowy program reform. Został jednocześnie ministrem skarbu, a Sejm przyznał mu na pół roku specjalne pełnomocnictwa: wszystkie kwestie związane z reformą rząd mógł rozstrzygać w drodze rozporządzeń z mocą ustawy.
Aby reforma się powiodła, konieczne było zrównoważenie finansów państwa. Miał temu służyć wprowadzony właśnie podatek majątkowy nałożony na właścicieli nieruchomości, przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych o wartości powyżej 10 tys. franków szwajcarskich. Wpływy z niego miały wynieść 1 mld franków w ciągu trzech lat. Poza tym przewidywano zmniejszenie wydatków na kolej, wojsko, administrację i zmniejszenie kredytów banków państwowych dla firm prywatnych.
W styczniu 1924 r. rząd przyspieszył płatność raty podatku majątkowego i podniósł inne podatki, a państwowa Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa zaczęła sprzedawać na giełdzie obce waluty, aby...
[pozostało do przeczytania 79% tekstu]
Dostęp do artykułów: