Państwo obywatelskie

Historycy szukając przyczyn upadku komunizmu, wskazują ich kilka. Bez wątpienia proces rozpadu, w sposób widoczny, rozpoczął się wraz z wybuchem Solidarności. Dlatego ważne jest opisanie wydarzeń bezpośrednio poprzedzających Sierpień ‘80. Znaczenie miał rozkwit organizacji niezależnych od władzy, takich jak na przykład ROPCiO, KPN czy KOR. To były elity, ale zdolne do organizowania szerszego ruchu. Taki bez wątpienia zaczął być widoczny przy okazji pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Nie chodzi tylko o poruszenie serc, lecz przede wszystkim o społeczne zorganizowanie się milionów Polaków. Dziesiątki tysięcy ludzi zgłosiły się do papieskiej służby porządkowej, a miliony karnie wykonywały polecenia osób niezwiązanych z władzą. Owszem, komunistyczna milicja próbowała nawet współpracować przy utrzymaniu porządku, ale jej rola, jak na państwo totalitarne, została na chwilę zredukowana. Przyjazd papieża został poprzedzony spontaniczną próbką społecznej mobilizacji, jaką była