„Ogniomistrz Kaleń”

W ostatnich dniach sierpnia 1971 roku na Powązkach Wojskowych w Warszawie pochowany został Jan Gerhard, komunistyczny pisarz, publicysta, poseł, redaktor naczelny „Forum”, zamordowany najprawdopodobniej przez pospolitych przestępców. 

Mnie najbardziej kojarzy się z powieścią „Łuny w Bieszczadach” i nakręconego na jej podstawie filmu „Ogniomistrz Kaleń” Ewy i Czesława Petelskich. Nawet dziś główny bohater tych „dzieł” – major Antoni Żubryd „Zuch” – odbierany jest wzorem propagandy Gerharda jako antybohater: dowódca z przypadku, prawie analfabeta, tępy antysemita. W podobnie kłamliwy sposób pokazał Żubryda Stanisław Myśliński w „Strzałach pod Cisną”, nazywając go hersztem „bojówek spod znaku trupich czaszek”. Tymczasem ten urodzony 4 września 1918 roku w Sanoku, przedwojenny absolwent szkoły podoficerskiej w Śremie, za wojnę obronną 1939 roku dostał Krzyż Walecznych. Związany z AK. Po sowieckim „wyzwoleniu” jego oddział, podporządkowany Narodowym Siłom