Zdarta farba

Jerzy Kosiński (Lewinkopf), wbrew własnym opowieściom, wyjechał z Polski legalnie w 1957 r. Swoją legendę „męskiej Anny Frank, której udało się przeżyć”, zbudował na postawie autobiograficznego „Malowanego ptaka”, w którym opisał losy żydowskiego dziecka prześladowanego przez nieludzkich Polaków w dobie Holocaustu. W istocie właśnie dzięki Polakom cała jego rodzina bezpiecznie przeżyła okupację w Dąbrowie Rzeczyckiej. Co do samego „Malowanego ptaka” jest oczywiste, że Kosiński nie napisał go niczym „drugi Conrad” po angielsku. Nie do końca jest też pewne, czy w ogóle go napisał. Podobnie jego następne dzieła są w dużej mierze dziełem studentów ghostwriterów. Autor nie gardzi plagiatami – według publicystów „Village Voice” słynne „Wystarczy być” to przeróbka „Kariery Nikodema Dyzmy”. CIA finansuje jego dwie książki socjologiczne, jako dzieła trafiają one na listy bestsellerów, są ekranizowane, sam autor zostaje w 1973 r. prezesem amerykańskiego Pen Clubu. Równie spektakularny jest jego upadek. Zainteresowanie, jakie wywołuje, wzmaga ciekawość, pojawiają się wnikliwi krytycy, szwy zaczynają pękać. Przyjazd do Polski w 1988 r. jest tyle próbą odbudowania pozycji, ile odzyskaniem uznania przynajmniej w oczach Polaków. Ale przecież żyją świadkowie, prostują ewidentne fałsze w listach do „Polityki”, piszą do autora. Kosiński miota się coraz bardziej, w końcu nie pozostaje mu nic innego jak śmiertelna dawka barbituranów i foliowa torba na głowę...

Tymczasem w Polsce jego tropem podąża Siedlecka. Wierna najlepszym tradycjom polskiego reportażu dociera do Sandomierza, do Dąbrowy. Rozmawia ze świadkami. Różnica między relacjami świadków a obrazem zaszczutego dziecka z „Malowanego ptaka” jest dramatyczna. Kłamstwem okazuje się i porzucenie go przez rodziców, i utrata mowy, i dziesiątki drobnych detali. Podczas wizyty w Polsce Kosiński tłumaczył, że była to fantazja literacka, nie autobiografia, że nie chodzi o Polskę, ale bliżej nieokreślony kraj w Europie...
[pozostało do przeczytania 22% tekstu]
Dostęp do artykułów: