Technologia, historia, sztuka, mistyka

Dzięki tysiącom godzin zdjęciowych przed niebieskim ekranem i pracy na komputerach Majewski mógł połączyć sceny z obrazu z aktorskimi właściwie bez szwów. Gwiazdy kina odtwarzają Bruegla, jego żonę, mecenasa, a statyści figury z obrazu. Film jest kontemplacją dzieła sztuki, aktorską rekonstrukcją i interpretacją, hołdem wreszcie. Malarstwo ożywa, mieszają się przestrzenie, akcje i czasy. Komentują się nawzajem różne rzeczywistości. Wizualnie i intelektualnie jest to olśniewające.

Na oczach widza staje się obraz – wyznanie wiary i zapis Męki Pańskiej, lecz też historyczny i ideowy palimpsest, piętrowa alegoria. Chodzi o ukrzyżowanie Chrystusa oraz podbitą i krzyżowaną przez Hiszpanów XVI-wieczną Flandrię, w której obraz powstaje. Bruegel na płótnie, a Majewski na ekranie, na którym trwa sztuka pędzla i inscenizacji, komentują obie te męki. Mamy tu wybieranie i ścinanie drzewa na krzyż, są sceny polowania milicji hiszpańskiej na buntownika, który zostanie zawieszony na kole i wyniesiony ptakom na pożarcie. Są ujęcia z Chrystusem i Jego zbolałą Matką. Ludzie się kochają, pracują, a artysta (Hauer) i jego mecenas (York) dyskutują o naturze życia i sztuki, o dynamice wielkiego dzieła.

Film jest popisem technologii oddanej na służbę sztuki i filozofii. Także wtajemniczeniem w mitologię i alchemię różnych działań artystycznych. Weźmy choćby szczególną perspektywę u Bruegla, który zrywał z tradycją prowadzenia jej z jednego punktu widzenia. Albo reżyserski sposób konstruowania brueglowskiego nieba z chmur nad … Nową Zelandią. Tą samą, w której Paul Jackson przekładał na kino „Władcę Pierścieni” Tolkiena, powieść mistyczną, świadomie chrześcijańską, a zarazem założycielskie dzieło nowoczesnej fantasy. Podczas filmu rozszyfrowujemy symbolikę scen i postaci, ich religijny i kosmiczny sens. Młyn jest tu zarazem krzyżem, a młynarz, na jego szczycie, zdaje się być demiurgiem. Ale to malarz, plotący w centrum obrazu pajęczą sieć swej wizji, daje młynarzowi...
[pozostało do przeczytania 32% tekstu]
Dostęp do artykułów: