Wyprawa kijowska 1920 roku. Marzenie o wolności naszej i waszej

W nocy z 24 na 25 kwietnia 1920 roku polska piechota spędziła znad rzeki Słucz posterunki sowieckie, utworzyła przyczółki na wschodnim brzegu, a pod osłoną piechoty i ciemności saperzy przerzucili przez rzekę kilka mostów. O godzinie 4 rano dywizja kawalerii wyruszyła na wschód. „Ledwie, ledwie szarzało, kiedy podjeżdżałem do mostu, przed którym dostrzegłem niewielką grupkę ludzi. Pochyliłem się z wysokości Minasa [tak miał na imię ogier] i zobaczyłem szarą maciejówkę, krzaczaste brwi, krzaczaste wąsy. [...] wrzasnąłem (nieprzepisowo, bo w marszu bojowym): »Baczność, na prawo patrz«, na co Piłsudski odsalutował i powiedział: »Jechać, chłopcy, jechać«. I już podkowy zabębniły po nawierzchni mostu, już byłem na wschodnim brzegu...” – wspominał ćwierć wieku później Franciszek Skibiński, pułkownik i ułan pancerny I Dywizji gen. Maczka, początek polskiej operacji zaczepnej, która miała dać Ukrainie niepodległość, Polsce – pokój i przyjaznego sąsiada.

Po czterech latach Wielkiej Wojny, największej w ludzkiej historii, pokój był stanem upragnionym przez wszystkie biorące w niej udział państwa. Dla Polaków był pożądany po wielekroć – nie tylko musiała odbudować się z wojennych zniszczeń i rabunków, ale przede wszystkim zbudować od nowa państwo i niemal wszystkie jego instytucje. Polacy nie mieli państwa od 123 lat. Nie mieli też przyjaznych sąsiadów. Odwieczna wrogość niemiecka zyskała nową pożywkę w postaci konieczności oddania nam Pomorza Gdańskiego i Wielkopolski oraz przynajmniej części Śląska. Czesi, tak hojnie obdarowani przez aliantów ziemiami, że we własnym państwie stanowili mniejszość, łakomym okiem spoglądali na Śląsk Cieszyński. Z Litwą trwał spór o Wileńszczyznę, z Ukraińcami o ziemie Małopolski Wschodniej. Biali Rosjanie chcieli odbudowy imperium rosyjskiego w granicach z 1914 roku, bolszewicy zaś dążyli do likwidacji wszelkich granic i państw suwerennych – ich celem była wszechświatowa republika rad.

Z białą...
[pozostało do przeczytania 76% tekstu]
Dostęp do artykułów: