Klucze do Smoleńska

Sprawa Katynia była łatwiejszym wyzwaniem. Od wiosny 1943 r. istniały świadectwa wysłanników polskiego rządu emigracyjnego i struktur podziemnych, którzy wzięli udział w ekshumacji zorganizowanej przez Niemców. Józef Mackiewicz, Ferdynand Goetel i inni zobaczyli przestrzelone czaszki polskich oficerów. Wobec namacalnych dowodów zbrodni nie trzeba było czekać na werdykt jakiejkolwiek komisji. Jedyną powinnością stało się dotarcie z prawdą do zbiorowej świadomości Polaków, co – zwłaszcza w okresie stalinowskim – okazało się szalenie trudne. Akurat pod tym względem znajdujemy się w podobnej sytuacji, bo również dzisiejsza propaganda jest zbudowana z betonu. Ale nasz podstawowy problem jest inny. Choć wiele poszlak wskazuje na to, że w Smoleńsku doszło do zamachu, brakuje nam instrumentów, by te tropy zweryfikować. Mrówcza praca zespołu Macierewicza ma wielką wartość, zwłaszcza w kwestiach szczegółowych, jednak nie zastąpi śledztwa międzynarodowej komisji, której werdykt zostałby uznany przez świat i miałby konsekwencje polityczne.

Nie zmienia to faktu, że większość z nas posiada swoje prywatne klucze do Smoleńska. Chodzi o doświadczenia i lektury, które na moment uchylają drzwi tajemnicy, pozostawiając w nas pewność, że właśnie dotknęliśmy prawdy. Dla mnie pierwszym takim kluczem był list otwarty rosyjskich dysydentów, podpisany m.in. przez Władimira Bukowskiego i Natalię Gorbaniewską: „Trudno się pozbyć wrażenia, że dla rządu polskiego zbliżenie z obecnymi władzami rosyjskimi jest ważniejsze niż ustalenie prawdy o jednej z największych tragedii narodowych. [...] Jesteśmy zaniepokojeni tym, że w podobnej sytuacji niezależność Polski i dzisiaj, i jutro może się okazać poważnie zagrożona”. I osobna wypowiedź Walerii Nowodworskiej: „Antysowiecki Kaczyński pomylił się tylko raz – kiedy poleciał sowieckim samolotem na sowieckie terytorium, zaufawszy sowieckiej władzy”.

Podobne odczucie miałem po lekturze smoleńskich wierszy Romana Misiewicza z tomu...
[pozostało do przeczytania 30% tekstu]
Dostęp do artykułów: