Państwo polskie jest wspólnem dobrem wszystkich obywateli. Konstytucja z 23 kwietnia 1935 roku

„Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce. Emigracyjny »rząd« w Londynie i jego delegatura w Kraju jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną. Opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji z kwietnia 1935 roku. »Rząd« ten hamował walkę z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie”. Tymi słowami „Manifestu PKWN” grupka komunistów, której władza opierała się na brutalnej przemocy sowieckiej, oznajmiła o dokonaniu zamachu stanu i zerwaniu ciągłości prawnej z wolną i suwerenną Rzeczpospolitą Polską, odrodzoną w listopadzie 1918 roku. Ciągłości tej nie odbudowano do dziś.

Józef Piłsudski przywykł do precyzji rozkazów. Demokracji więc zbytnio nie cenił, choć trafnie dostrzegł konieczność zastosowania jej przy odbudowie państwa polskiego. W dekrecie z 14 listopada 1918 roku pisał: „Wyszedłszy z niemieckiej niewoli, zastałem wyzwalającą się Polskę w najbardziej chaotycznych stosunkach wewnętrznych i zewnętrznych, wobec zadań niezmiernie trudnych, w których lud polski sam musi wykazać swoją zdolność organizacyjną, bo żadna siła z zewnątrz nie może mu jej narzucić. Uważałem za swój obowiązek ułatwić ludowi pracę organizowania się i postanowiłem rozważyć rolę i znaczenie przywódców polskich stronnictw ludowych, które miały nadać charakter nowemu rządowi”. Jako Naczelnik Państwa i marszałek podejmował decyzje suwerennie, opierając się na własnym osądzie i woli. Z wybranym w 1919 roku Sejmem Ustawodawczym współpracował, lecz uchwaloną przezeń konstytucję marcową krytykował za oddanie rządów w ręce sejmu i osłabienie władzy wykonawczej, a zwłaszcza prezydenta, dla którego ustawa zasadnicza przewidywała funkcje czysto reprezentacyjne. Propozycję zostania prezydentem złożoną mu jesienią 1922 roku Piłsudski odrzucił.

Utrata wiary w odrodzenie polskiej duszy
Oparte na nowej konstytucji wybory z listopada 1922 roku...
[pozostało do przeczytania 77% tekstu]
Dostęp do artykułów: