Fenomen w historii Polski. 9 lutego 1919 roku – prawdziwe święto narodu

„Wyszedłszy z niemieckiej niewoli, zastałem wyzwalającą się Polskę w najbardziej chaotycznych stosunkach wewnętrznych i zewnętrznych, wobec zadań niezwykle trudnych, w których lud polski sam musi wykazać swoją zdolność organizacyjną, bo żadna siła z zewnątrz nie może mu jej narzucić” – pisał w jednym z pierwszych swych dekretów Józef Piłsudski. Niektóre z zadań nie były „niezwykle trudne”, one były wręcz niemożliwe dla młodziutkiego państwa. Jednak Polacy w tym czasie rzeczy niemożliwe wykonywali praktycznie od ręki, tylko cuda zabierały im nieco więcej czasu.

Budowanie jednej, zjednoczonej Polski wymagało ogromnego wysiłku, wytężonej pracy, poświęcenia, wiedzy i umiejętności. Bo wprawdzie państwo polskie nie istniało przez 123 lata, lecz na jego podzielonych między trzech zaborców ziemiach tworzyły się i nawarstwiały struktury państwowe i społeczne, rozwiązania ustrojowe i koncepcje cywilizacyjne, tradycje, zwyczaje, upodobania oraz – co chyba najważniejsze – mentalność Polaków – obywateli trzech cesarstw.

Z wielości jedno
U schyłku 1918 roku twórcy i ojcowie Niepodległej musieli sobie radzić ze skomplikowanym dziedzictwem czterech pokoleń żyjących w niewoli, ze straszliwymi – zwłaszcza w sferze gospodarczej – skutkami czterech lat wojny i poprzedzających jej koniec rabunków okupacyjnych armii. Na ziemiach, które miały być Polską, funkcjonowały więc cztery systemy prawne, tyleż oświatowych i pieniężnych, kilka systemów miar i wag, dwie szerokości torów kolejowych. A to tylko niektóre elementy materialnego spadku czasów zaborów. Jednak decydujące znaczenie dla przetrwania lub upadku – bo sukces wcale nie był przesądzony – miała mentalność ludzi. Bo jak szybko przezwyciężyć budowane i umacniane przez cztery generacje przeświadczenie, że państwo to wróg, to obcy, narzucony siłą i siłą utrzymywany system opresji i ucisku? „Każdy prawie mieszkaniec Polski jest anarchistą, jest przeciwnikiem każdego rządu,...
[pozostało do przeczytania 81% tekstu]
Dostęp do artykułów: