Po pełnię praw politycznych. Kobiety w II Rzeczypospolitej

Historia Polski obfituje w piękne życiorysy kobiet. Wspierały one często polskich władców i polityków, a kiedy Rzeczpospolita utraciła suwerenność, włączyły się w nurt pracy i walki narodowowyzwoleńczej. Być może to specyfika polskich dziejów wyznaczała kobietom szczególne miejsce i rolę u boku mężczyzn, a potem przyspieszyła proces ich dojrzałości w życiu publicznym.

Wprawdzie dopiero w XX wieku kobiety uzyskały pełnię praw politycznych, ale proces walki o nie zaczął się dużo wcześniej. W dużym stopniu wynikało to z działalności ruchów feministycznych. Były one jednak niejednolite – od bardzo lewicujących po konserwatywne – uzależnione często od warunków lokalnych, mentalności i obyczajowości. Kobiety domagały się przede wszystkim niezależności i praw politycznych. Miało to miejsce także na ziemiach polskich. Tutaj jednak – w pewnym stopniu, choć nie wyłącznie – ten rodzaj aktywności i organizowania się kobiet przybierał charakter narodowy i był związany z walką o niepodległość. Dzisiaj trudno sobie nawet wyobrazić nasz XIX wiek bez udziału kobiet. Panny niezłomne w powstaniach narodowych, żołnierze PPS, guwernantki, pisarki i poetki, malarki, pracownice w fabrykach, urzędach pocztowych i niektórych instytucjach publicznych przygotowywały grunt, także obyczajowy, do uzyskania pełni praw politycznych w XX wieku.

Prawa wyborcze
W manifeście Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej kierowanego przez Ignacego Daszyńskiego z 7 listopada 1918 roku występuje zapis: „Ogłaszamy w Polsce całkowite polityczne i obywatelskie równouprawnienie wszystkich obywateli bez różnicy pochodzenia”. Natomiast 28 listopada 1918 roku w dekrecie Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego występuje już jasne określenie, że „wyborcą do Sejmu jest każdy obywatel państwa bez różnicy płci, który w dniu ogłoszenia wyborów ukończył 21 lat”. Równe z mężczyznami prawa wyborcze...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: