Komendant

Bojowiec

Z ideami socjalistycznymi zetknął się na zesłaniu, gdzie podczas pobytu w Kireńsku miał okazję poznać Stanisława Lande. Po odbyciu kary i powrocie do rodzinnego Wilna oddał się pracy publicystycznej i partyjnej w litewskiej sekcji Polskiej Partii Socjalistycznej, którą współtworzył. Wtedy też został redaktorem naczelnym czasopisma „Robotnik”. W 1896 r. podczas IV kongresu II Międzynarodówki Socjalistycznej w Londynie ostro występował przeciwko antypolskiemu stanowisku internacjonalistki Róży Luksemburg. W 1900 r. działalność niepodległościowa i publicystyczna Piłsudskiego na skutek denuncjacji doprowadziła do kolejnego aresztowania i osadzania go w różnych więzieniach, w tym również w pawilonie X warszawskiej cytadeli. Symulującego chorobę psychiczną bojownika przewieziono do petersburskiego szpitala, z którego zbiegł 14 maja 1901 r. Od tej pory, znajdując się we władzach partii, reprezentował jej bardziej radykalnych, nastawionych na walkę członków.

Podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 r. Piłsudski odbył podróż do Tokio, gdzie starał się przekonać Japończyków do wsparcia polskich dążeń niepodległościowych przez zorganizowanie zalążka sił zbrojnych, rekrutującego się spośród przebywających w japońskiej niewoli żołnierzy rosyjskich polskiego pochodzenia. Japońska misja zakończyła się niepowodzeniem, gdyż przebywający w tym samym czasie w Tokio Roman Dmowski w skuteczny sposób zdezawuował w oczach Japończyków stanowisko Piłsudskiego i możliwości organizacyjne Polskiej Partii Socjalistycznej.

Podczas rewolucji 1905 r. Józef Piłsudski został szefem partyjnej Organizacji Bojowej, skupiającej najbardziej radykalnych, gotowych do walki zbrojnej z zaborcą członków PPS. Do zadań realizowanych przez bojowców należały zamachy na carskich dostojników oraz akcje ekspropriacyjne, zapewniające partii fundusze na działalność niepodległościową. W roku 1906 po listopadowym rozłamie w PPS Piłsudski objął przywództwo...
[pozostało do przeczytania 61% tekstu]
Dostęp do artykułów: