Choinka nie jest ani pogańskim, ani niemieckim zwyczajem. Wymiar zewnętrzny Świąt

W Warszawie na początku XIX wieku pojawiły się choinki. Oczywiście zwyczaj ten szybko zagościł na polskich dworach i w miastach. Na wsiach w Polsce dopiero w XX wieku – mówi ks. prof. Józef Naumowicz. Rozmawia Ewelina Steczkowska

W IV wieku zaczęliśmy świętować Boże Narodzenie. Jakie wtedy pojawiły się pierwsze obrzędy i tradycje?
Najstarsze opisy pochodzą z Betlejem i dotyczą samych początków tego święta z IV wieku. Obchody zaczynały się tam już 24 grudnia, czyli w przeddzień Święta, na Polu Pasterzy. To nawiązanie do tego, że pasterze, którzy mieli straż nad stadami, pierwsi w nocy usłyszeli dobrą nowinę o narodzeniu Zbawiciela. Później, już wieczorem, procesyjnie przechodzono do Bazyliki Narodzenia, w której była rozbudowana liturgia Słowa – czytania biblijne przypominały historię zbawienia i liczne zapowiedzi przyjścia Zbawiciela. Około północy rozpoczynała się Msza Święta w nocy – to pierwowzór naszej Pasterki. Co ciekawe, jeszcze w IV w. na Zachodzie pojawiła się praktyka jednego dnia postnego poprzedzającego Boże Narodzenie – to początek naszej postnej wigilii, która zatem ma długą wielowiekową tradycję.

A jakie tradycje świąteczne kultywowano w dawnej Polsce?
W Polsce, zanim w kościołach i domach pojawiły się choinki, charakterystyczne były szopki przedstawiające scenę narodzenia Jezusa. Znane były przedstawienia jasełkowe, które odtwarzały okoliczności tamtego wydarzenia. Ponadto, na czas wigilii do izby, w której spożywano wieczerzę wigilijną, przynoszono siano, słomę czy snopki zboża. W ten sposób, izba ta miła przypominać stajenkę i tamte warunki, w których przyszedł na świat Zbawiciel. Ewangelia mówi, że Maryja położyła Dzieciątko w żłobie, a więc narodzenie mogło się dokonać w stajence. Nawet podczas staropolskich jasełek, które były wystawiane w kościołach XV-XVIII w., świątynię, w której odbywało się przedstawienie, wyściełano sianem, słomą, żeby cały kościół...
[pozostało do przeczytania 71% tekstu]
Dostęp do artykułów: