Idą czerwoni, idą brunatni. Współpraca ZSRS i III Rzeszy w czasie II wojny światowej

Swego czasu żelazny kanclerz Otto von Bismarck miał powiedzieć, że polityka jest sztuką tego, co możliwe, i nauką tego, co relatywne. Słowa wytrawnego pruskiego polityka jak ulał pasują do historii współpracy Hitlera ze Stalinem, która doprowadziła do największego dramatu XX wieku: II wojny światowej, choć o jej wybuch jest paradoksalnie obciążany zwykle tylko wódz III Rzeszy.


Po zakończeniu Wielkiej Wojny zarówno Związek Sowiecki, jaki i Republika Weimarska znalazły się na marginesie głównej polityki. Z jednej strony ograniczani traktatem wersalskim i zmuszani do płacenia reparacji Niemcy, z drugiej izolowane na arenie międzynarodowej państwo sowieckie. Prędzej czy później musiało więc dojść do zawarcia układu, który ewidentnie był „małżeństwem z rozsądku”.

Duch Rapallo – niemieccy żołnierze na sowieckich poligonach
Tak w 1920 r. mówił Lenin: „Burżuazyjne rządy Niemiec nienawidzą bolszewików, ale sytuacja międzynarodowa wbrew ich woli popycha Niemcy w kierunku pokoju z Rosją Sowiecką”. To nowe rozdanie pomiędzy obydwoma państwami nastąpiło w kwietniu 1922 r. W Rapallo, niewielkim kurorcie pod Genuą, podpisany został układ o współpracy niemiecko-sowieckiej, który wywołał zaskoczenie i oburzenie europejskich przywódców, choć jak zwykle tylko werbalne. Jednym z nielicznych polityków, który zdawał sobie sprawę z długofalowego zagrożenia, jakie może płynąć z tego układu, był marszałek Piłsudski, który skomentował to w następujący sposób: „Marzeniem Niemiec jest doprowadzenie do kooperacji z Rosją. Dojście do takiej kooperacji byłoby naszą zgubą. Do tego dopuścić nie można! Mimo ogromnych różnic w systemach i kulturze Niemiec i Rosji trzeba stale pilnować tej sprawy. Na świecie powstały już dziwaczniejsze sojusze. Jak przeciwdziałać? Gra będzie trudna przy paraliżu woli oraz krótkowzroczności Zachodu”. Jak się okazało, Komendant doskonale przewidział rozwój wypadków. Układ w Rapallo, podobnie jak ten...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: