Polski Marzec 1968 roku. Partyjna rozgrywka i opór społeczeństwa

Polski marzec 1968 r. zawsze wywoływał duże emocje. Miał wielowątkowy i wielopłaszczyznowy charakter. Był to niewątpliwie opór społeczny przeciwko metodom sprawowania władzy przez komunistów, skumulowany głównie na uczelniach wśród studentów i części wykładowców. Brali w nim udział także młodzi robotnicy i uczniowie szkół średnich. Z drugiej strony, w obrębie aparatu partyjnego, toczyła się walka o dominację.

W konsekwencji nastąpiły akcje antysemickie i wydalenia osób pochodzenia żydowskiego z Polski. Zrobiły to jednak władze aparatu komunistycznego, które wykorzystały problem żydowski nie tylko do rozgrywek wewnątrzpartyjnych, ale też do tłumienia społecznych ruchów demokratycznych.

Tło międzynarodowe i wystąpienie Gomułki
Na początku czerwca 1967 r. wybuchł kolejny konflikt izraelsko-arabski. ZSRS stanął po stronie arabskiej i 9 czerwca w czasie zwołanego do Moskwy zebrania partyjno-rządowego delegatów państw Układu Warszawskiego postanowiono zerwać stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Wydarzenie to wykorzystano w propagandzie komunistycznej i uruchomiono akcje potępiające „zapędy imperialistyczne” państwa Izrael oraz piętnujące Żydów. I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka 19 czerwca 1967 r. wygłosił słynne przemówienie oskarżające Żydów zamieszkałych w Polsce o działania na szkodę państwa polskiego i określił je mianem „piątej kolumny”. Powiedział także, że „każdy obywatel polski powinien mieć tylko jedną ojczyznę – Polskę Ludową”. Z tego skorzystała grupa nacjonalistycznych działaczy partyjnych, zwanych „partyzantami”, z pełniącym od 1964 r. funkcję ministra spraw wewnętrznych Mieczysławem Moczarem. Na posiedzeniach kolegium MSW mówiono o grupie około 400 Żydów pochodzenia polskiego wspierających Izrael. Byli wśród nich przedstawiciele środowisk literackich, dziennikarskich, ale także administracji państwowej, w tym funkcjonariusze służby bezpieczeństwa. Szybko zaczęto prace nad „rozpracowywaniem...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: