Niekończąca się historia

Kiedy tak naprawdę skończyła się I wojna światowa? Niemiecki historyk Robert Gerwarth w pracy „Pokonani” wydłuża czas trwania Wielkiej Wojny o kolejne 5 lat. 11 listopada 1918 r. bynajmniej nie umilkły działa. Przeciwnie – wybuchły dziesiątki nowych wojen i rewolucji. Tylko determinacja Polaków zatrzymała bolszewików na progu Europy, omal nie doszło do rozbioru Turcji, a zamiast tego skończyło się okrojeniem Grecji. Państwa narodowe musiały walczyć o swoje granice (w wypadku Polski z sukcesem, jeśli idzie o Węgrów, skończyło się to klęską). Generalnie większe kłopoty mają pokonani. W obozie zwycięzców tylko Włosi doświadczają faszystowskiego przewrotu. Wprawdzie po roku 1923 następuje stabilizacja, pozostają silne nastroje rewindykacyjne (np. w Niemczech), dla których pożywki dostarcza światowy kryzys. Podkreślając, że z nowo utworzonych państw tylko Finlandia i Czechy zachowały system w pełni demokratyczny, Gerwarth zbliża się do ryzykownej tezy o niezdolności wielu