Każdy ma prawo do grobu

Dwie dekady temu zbierając relacje tych, którzy przeżyli atak UPA i pozostali na Ukrainie, dotarłam do Podkamienia. W połowie marca 1944 roku ukraińscy nacjonaliści dokonali tam ataku na miejscowych polskich sąsiadów. 

Szturmowali klasztor dominikanów, w którym schroniło się kilkaset osób, mordowali tych, których znaleźli poza świątynią. Dysponujemy tylko szacunkową liczbą ofiar, opierającą się na wyobrażeniach o skali zbrodni tych, którzy przeżyli, oraz liczbie mieszkańców sprzed napaści. Na takich podstawach określamy zresztą większość ofiar ludobójstwa na Wołyniu (choć, rzecz jasna, zasięg terytorialny wykraczał dalece poza tę część dzisiejszej Ukrainy). W Podkamieniu udało mi się dotrzeć do pani Marii, która jako dziewczynka uniknęła śmierci. Byłam pierwszym dziennikarzem, któremu opowiedziała o tym dramatycznym czasie. Spędziłyśmy razem kilka godzin, siedząc w kuchni jej domku – zapamiętam je do końca życia. Moja rozmówczyni przeżyła dzięki ukraińskiej