Wiek Srebrny

Paweł Jasienica nazwał epokę pierwszych królów elekcyjnych Wiekiem Srebrnym, Andrzej Nowak w swoim opus magnum, które teoretycznie przekroczyło półmetek, używa sformułowania Imperium Rzeczypospolitej, choć niezwykłe to imperium – szlacheckiej demokracji, poszanowania praw człowieka, tolerancji religijnej. Imperium, które nie podbija, nie więzi narodów, a jeśli emanuje na zewnątrz, to głównie kulturą, nauką i demokratycznym przykładem.

To Polska inspiruje edykt nantejski we Francji – chroni Żydów i wybiera władze, nie kierując się religią wyznawaną przez posłów senatorów. To kraj bogaty, prężny, a zarazem niezbyt bojaźliwy, którego siłę poznał niejeden agresor: Turek, Wielkorus, Szwed. Co prawda w świetności stworzonego systemu kryją się zaczątki zguby – Nowak wskazuje moment, w którym trybun mas szlacheckich staje się rzecznikiem magnaterii. Z czasem demokracja szlachecka zmienia się w magnacką oligarchię, a polityczne błędy zrazu skromne, jak choćby