Wolność krzyżami się mierzy

W znanej wszystkim pieśni „Czerwone maki pod Monte Cassino” Feliks Konarski  „Ref-Ren” napisał piękną frazę – „Wolność krzyżami się mierzy”. Krzyże znaczące szlaki bojowe polskich żołnierzy w czasie II wojny światowej układają się w niezwykłą mozaikę poświęcenia i trudnej drogi do wolnej ojczyzny. Żołnierze gen. Andersa ginęli nie tylko na włoskich polach bitewnych, lecz także wcześniej, w czasie długiej drogi z nieludzkiej ziemi czy z piasków pustyń afrykańskich. Spoczywają na licznych cmentarzach rozsianych w wielu zakątkach świata. Nie do wszystkich można teraz dotrzeć, niektóre znajdują się w krajach objętych obecnie napięciami wojennymi. Ale my musimy o nich pamiętać!

Te najdalsze, nieznane, nigdy być może nieodkryte – to mogiły syberyjskie. Gdy w 1941 roku, na podstawie umowy Sikorski–Majski i następującej po niej umowy wojskowej powstawało w Związku Sowieckim polskie wojsko, w kierunku miast Buzułuk, Tockoje, Tatiszczewo i pierwszych znajdujących się tam polskich baz