Czyja wina, gdzie przyczyna?

„Upadek”

Jacek Komuda Fabryka Słów, Warszawa 2025

Jacek Komuda, swego czasu wzięty autor fantastyki, później autor historycznych esejów ze szczególnym uwzględnieniem XVII wieku, w pracy „Upadek. Jak straciliśmy Pierwszą Rzeczpospolitą?” zadaje fundamentalne pytanie: dlaczego Rzeczpospolita, wielkie europejskie mocarstwo, upadła, i to tak spektakularnie, że na 123 lata znikła z map i świadomości światowego mainstreamu. Przydarzyło się nam to, czego doświadczyły kraje Trzeciego Świata, ale na Starym Kontynencie wydawało się niemożliwe. Czy byliśmy niewinną ofiarą obcych despotii czy też sami zasłużyliśmy sobie na swój los?

U początku upadku królestwa, które w XVI wieku zachwycało świat swoim bogactwem, siłą oręża, demokratycznymi swobodami, oryginalnością stroju i obyczaju, legła zdaniem Komudy zdrada magnaterii. Wpierw incydentalna, potem coraz częstsza, która przekształciła się w systemową służbę koterii obcym dworom. Paraliżując, głównie m.in. za sprawą