Nieludzka ziemia

„Sybir”

Marek Klecel Biały Kruk, Kraków 2024

Praca Marka Klecela zajmuje się losem polskich zesłańców w „największym więzieniu świata”. Historia polskich więźniów na Syberii zaczęła się od konfederacji barskiej, trwała przez cały okres zaborów, zasilana potężnymi dopływami po kolejnych powstaniach, ale nie skończyła się bynajmniej wraz upadkiem caratu. Odeszły pojęcia takie jak zsyłki, katorgi, osiedlenia. Zastąpiło je inne, nowocześniejsze – łagry. Historia Sybiru to dzieje niedoli, oporu, buntów i ucieczek. Niektórym to się udaje, jak Maurycemu Beniowskiemu, i doprowadzi go aż na Madagaskar. Jednych pobyt na nieludzkiej ziemi łamie, w innych budzi ukryte wcześniej zdolności. Wielu zesłańców odkrywa pasje naukowe,  które sprawią, że później ich nazwiskami będą nazywać łańcuchy górskie. Czerski, Czekanowski, Dybowski… To tu objawia się niezwykły talent Bronisława Piłsudskiego. Syberia jest też tyglem wypalającym dusze niezłomnych, jak Józef Piłsudski. Na Syberii