Odchodzenie człowieka cywilizowanego

Elementarny szacunek wobec przeciwnika – to rzecz, która wpisana jest w zachodni model cywilizacyjny. Nieważne, z jak silnym wrogiem mamy do czynienia – są chwile takie, w których wiesza się na kołku nienawiść i zachowuje jak człowiek cywilizowany. Historia wojen pokazuje, że oczywiście bywały sytuacje różne – także takie, w których kulturowo osadzone kody rycerskich zachowań wobec nieprzyjaciela zanikały, zaś przestrzenią walki rządził jedyny, dziki, barbarzyński zew okrucieństwa. Rzym płonął pod ciosami barbarzyńskich hord, bolszewicy dokonywali najgorszych bestialstw w roku 1920 na terenach polskich Kresów, mongolski wojownik mordował, czyniąc z okrutnych metod narzędzie psychologicznego terroru. Ale przecież bywały też chwile odwrotne – gdy w trakcie najkrwawszych i najbardziej zażartych bitew (jak choćby pod Monte Cassino) wywieszano na chwilę białe flagi, zaś Niemcy stawali obok Brytyjczyków, by w czasie znoszenia rannych zapalić papierosa i pokazać sobie nawzajem zdjęcia