W połowie drogi

Każdy tom „Dziejów Polski” Andrzeja Nowaka witam z radością, ciekawością i wielką satysfakcją. Szósta część tego opus magnum okazuje się dopiero połową drogi autora i czytelnika. Ogrom materiałów, bogactwo problemów, często związanych z aktualnym przesłaniem, sprawiły, że dzieło się rozrasta.

Tym razem objęło ledwie 41 lat (1632–1673) i trzy królewskie panowania, w trakcie których Rzeczpospolita przyjęła tyle ciosów, że praktycznie nie zdołała już się z nich podźwignąć. Z pozycji europejskiego mocarstwa, gromiącego wrogów na południu (Turcja), północy (Szwecja) i wschodzie (Rosja – przypomnijmy: dwa lata polska załoga stała na Kremlu, a królewicz Władysław miał tytuł rosyjskiego cara), Rzeczpospolita zmieniła się w coraz mniej sterowalny kraj, który, nim miną trzy dekady, stanie się karczmą zajezdną Europy. Jak doszło do upadku, ile winy ponoszą nasi przodkowie, a ile obcy i przyczyny obiektywne? Nowak usiłuje to zbadać. Nieprzypadkowo Jasienica nazwał ten