1000 lat zderzenia cywilizacji

Błyskotliwa praca prof. Andrzeja Nowaka „Polska i Rosja” pojawia się w wyjątkowym czasie, kiedy losy Europy Wschodniej za sprawą Putina znalazły się w dramatycznym momencie.

Jednocześnie tysiącletnie dzieje dwóch państw są przede wszystkim opowieścią o stale pogłębiających się różnicach. Polska powstała jako twór rodzimej dynastii, Rosję stworzył podbój skandynawski i przekształcenie militarnego szlaku od Waregów do Greków w państwie. To stworzyło podstawową różnicę – w Polsce relacje władza-społeczeństwo były rodzajem kontraktu, w Rosji – odgórnego przymusu. Ważną rolę odegrały też „decyzje założycielskie” – Mieszko wybrał katolicyzm i wprowadził nas w świat Zachodu, późniejszy o 22 lata wybór Włodzimierza zdecydował o prawosławiu. Nasza kultura powstawała więc w ramach balansu władzy świeckiej i duchownej, model bizantyjski to hegemonia władcy. Jeszcze donośniejszą rolę odegrał najazd i niewola mongolska wraz z przyjęciem przez Moskwę roli jednoczycielki