Paryski cmentarz Montmartre. Miejsce spoczynku polskich wygnańców

„My, wygnańcy, prócz naśladowców chwalebnego zwyczaju mamy jeszcze surową powinność oddawania czci braciom naszym, którzy całe życie poświęciwszy na usługi Ojczyzny, dziś na obcej ziemi wśród nędzy i tęsknoty, oderwani od rodziny, kończą smutni i samotni swój żywot. Do nas, pozostałych, należy zamykać im powieki, do nas należy ich zwłoki schronieniem przystojnym uczcić, a nawet przedłużyć ich pamięć” – tak o powinności żyjących wobec zmarłych współbraci na wygnaniu pisał w połowie XIX wieku uczestnik powstania listopadowego i współtwórca Konfederacji Narodu Polskiego Leon Stempowski.

To on w dużym stopniu w tym pierwszym popowstaniowym okresie kupował działki wieczyste na groby, zakładał mogiły zbiorowe, organizował pochówki polskich emigrantów oraz szukał pomocy w utrzymaniu grobów. Potem zastąpili go inni. Był wśród nich także Józef Reitzenheim, powstaniec listopadowy i publicysta, syn urzędnika austriackiego, na emigracji jeden ze współzałożycieli Biblioteki Polskiej w Paryżu i Towarzystwa Historyczno-Literackiego. Reitzenheima nazywano „poczciwym grabarzem emigracji”, który „uratował zwłoki wielu godnych wiecznej chwały rodaków, wydobywając je z grobów czasowych i składając na wieczny spoczynek pod narodowymi pomnikami w ziemi zakupionej na wieczne czasy”.

Panteon Wielkiej Emigracji
Od końca XVIII wieku do Francji przybywali polscy wygnańcy. Wielu z nich kończyło swoje tułacze często życie na ziemi francuskiej. Ich groby znajdują się przede wszystkim na cmentarzach w Montmorency, a w Paryżu na Père-Lachaise, Montparnasse, Batignolles, Saint-Vincent i Montmartre. To właśnie Montmartre w planach powstańców listopadowych miało stać się panteonem Wielkiej Emigracji. I chyba cel ten osiągnięto. Położony niedaleko dzielnicy Batignolles, nazywanej „małą Polską”, stał się miejscem pochówku setek Polaków. Jedna z pierwszych alejek cmentarnych znajdujących się niedaleko głównego wejścia na cmentarz Montmartre...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: