Genialny obraz w Muzeum w Siedlcach. Niedoceniony El Greco

To w Polsce pierwsza taka wystawa niezwykłego przedstawiciela manieryzmu i jednego z największych w świecie malarzy, którego siła wyrazu i indywidualność przyczyniły się do rewolucji w sztuce przełomu XIX i XX wieku, inspirowały powstanie m.in. ekspresjonizmu.

Zapomniany po śmierci w 1614 r., El Greco (Domenikos Theotokopulos) był przez trzysta lat właściwie nieznany, a jego twórczość niedoceniona. Charakterystyczne dla jego obrazów wydłużanie postaci uznawano za konsekwencję wady wzroku, a nie za świadomy środek artystyczny, mający służyć przedstawieniu mistycyzmu, uduchowienia w malarskiej wizji i świadczyć o indywidualizmie malarza. Dopiero pod koniec XIX wieku, m.in. za sprawą krytyka sztuki Juliusa Meiera-Graefego, odkryto twórczość El Greco i zachwycono się ekspresją jego obrazów, wyrażającą się nie tylko w przedstawianiu postaci, ale i w niezwykłej kolorystyce jego dzieł, takich jak na przykład cieszące się wielkim uznaniem „Obnażenie z szat”, którego co najmniej siedemnaście replik wykonał sam artysta, czy namalowany pod koniec życia, pełen grozy widok miasta Toledo podczas burzy. Niesamowita, surrealna atmosfera tego arcydzieła, pejzażu w zielono-błękitnym świetle błyskawic, nawet dzisiaj, w epoce kultury obrazu, zachwyca. Wykształcenie miał El Greco wszechstronne, nie tylko artystyczne, ale przypuszcza się, że i humanistyczne – pobierał nauki greki, łaciny, włoskiego.

Krytykował Michała Anioła
Na Krecie, gdzie się urodził, pobierał pierwsze lekcje malarstwa. Możliwe, że robił to w zakonnej szkole malarzy ikon. Znalazł się w kręgu wpływów sztuki bizantyjskiej, w której występuje tendencja do wydłużania postaci i inklinacja do koloru zielonego. Zachowały się jego dwa obrazy malowane na Krecie w stylu bizantyjskim. Potem jest Wenecja, w której mieszkało nie tylko wielu Greków, lecz pracowali też wielcy włoscy artyści: Tycjan, Tintoretto, Veronese, Jacopo.
El Greco terminuje w pracowni...
[pozostało do przeczytania 63% tekstu]
Dostęp do artykułów: