„Dziady” Adama Mickiewicza. Od obrzędu staropolskiego po znaczenie w dziejach Polski

„Dziady” towarzyszą nam ciągle: w chwilach refleksji i tęsknoty za bliskimi zmarłymi, w ważnych momentach historycznych naszej Ojczyzny. Ten utwór stał się źródłem niezwykle emocjonalnych przeżyć towarzyszącym kolejnym generacjom Polaków. Był bliski zarówno tym, którzy walczyli o niepodległość w XIX wieku, jak i tym, którzy przeciwstawiali się reżimowi komunistycznemu.

Dziady to nazwa ludowej uroczystości, obrzędu zadusznego mającego na celu przywołanie dusz zmarłych. To zbiór rytuałów praktykowany od czasów pogańskich wśród ludów słowiańskich i Bałtów, a potem na terenach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Wyrażały odwieczną tęsknotę żywych za swymi zmarłymi bliskimi, pragnienie ludzi dotknięcia rzeczywistości po drugiej stronie. Bo przecież życie nie kończy się w chwili śmierci, to tylko przejście „na drugą stronę”. Takie przekonanie funkcjonowało w świadomości ludowej, tej jeszcze pogańskiej. Wiązała się z tym wiara, że dusze zmarłych chcą wracać do swych domów. Próbowano więc nawiązać z nimi kontakt, skłonić do przychylności, ale i przyjść im z pomocą. Organizatorzy dziadów, chcąc ugościć przybyszów z zaświatów, przygotowywali im poczęstunek. Robiono takie obrzędy nawet kilka razy w roku. Najczęściej jednak obchodzono dziady wiosenne i jesienne. W chrześcijaństwie przetrwały niektóre elementy tradycji ludowej, m.in. data listopadowego święta zmarłych czy palenie zniczy. Przekaz biblijny, chociaż ubogi w informacje o życiu po śmierci, daje nam jednak wyraźne wskazówki o nieśmiertelności duszy, jej powrocie do Boga. Chrystus powiedział bowiem: „Kto we mnie wierzy, ma życie wieczne”. Modlimy się więc za naszych zmarłych, dbamy o ich groby, a palące się lampki podkreślają naszą pamięć o nich, bo miłość nie umiera nigdy.

„Kto nie był ni razu człowiekiem”
Adam Mickiewicz napisał najpierw „Dziady wileńsko-kowieńskie”, czyli część II i IV, w latach 1820–1823, a w 1832 roku część III, czyli „Dziady...
[pozostało do przeczytania 73% tekstu]
Dostęp do artykułów: