„Żegota”. Niesienie pomocy Żydom

„Żegota” to konspiracyjny kryptonim polsko-żydowskiej organizacji o nazwie Rada Pomocy Żydom. Powstała 4 grudnia 1942 r. jako organ Polskiego Państwa Podziemnego w strukturze Delegatury Rządu RP na Kraj. Działała do 1945 r. Była to jedyna w okupowanej przez Niemców Europie organizacja wspierana i finansowana przez instytucję rządową.


Pierwszym przewodniczącym „Żegoty” został członek Polskiej Partii Socjalistycznej Julian Grobelny. Po nim funkcje te pełnili kolejno: Leon Freiner z Bundu i Roman Jabłonowski z PPS. Wiceprzewodniczącym został Tadeusz Rek ze Stronnictwa Ludowego, zaś w skład prezydium wchodzili: Marek Ferdynand Arczyński ze Stronnictwa Demokratycznego, Władysław Bartoszewski z Frontu Odrodzenia Polski, Adolf Berman z Żydowskiego Komitetu Narodowego, Emilia Hiżowa ze Stronnictwa Demokratycznego.

I Żydzi, i Polacy
Zakonspirowane biuro Rady znajdowało się w mieszkaniu Eugenii Wąsowskiej-Leszczyńskiej przy ul. Żurawiej 24 w Warszawie. Kierowała nim Zofia Rudnicka, wspomagały: Janina Wąsowicz, Celina Tyszko i Władysława Paszkiewicz. W pracach tych, jako kierujący poszczególnymi referatami, brali także udział: Emilia Hiżowa, Aleksandra Dargiełowa, Irena Sendlerowa, Stefan Sendlak i Ludwik Rostkowski. To tylko niektóre nazwiska związane z „Żegotą”. Było ich znacznie więcej. Później jeden ze współzałożycieli „Żegoty”, pełniący obowiązki zastępcy Witolda Bieńkowskiego w kierowanym przez niego Referacie Spraw Żydowskich w Departamencie Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj, Władysław Bartoszewski, wspominał, iż „była to pierwsza organizacja, w której w konspiracji przeciw Niemcom siedzieli razem przy jednym stole i działali syjoniści, bundowcy, katolicy, polscy demokraci, polscy socjaliści, ludowcy – i Żydzi, i Polacy”.

Kto milczy w obliczu mordu – staje się wspólnikiem mordercy
Kiedy w 1942 r. Niemcy nasilili akcje wywózek Żydów z gett do obozów śmierci,...
[pozostało do przeczytania 63% tekstu]
Dostęp do artykułów: