Uwolnić naukę od PRL

Różnie można oceniać zaproponowaną przez wicepremiera i ministra szkolnictwa wyższego reformę nauki, ale jedno trzeba przyznać. To może doprowadzić wreszcie do odcięcia się od dziedzictwa komunizmu w polskiej nauce.

Dziś kontynuatorów rodzinnych dynastii i układów ustanowionych tu jeszcze w czasach stalinowskich mamy aż nadto liczną reprezentację. Warto pod tym kątem czytać nekrologi – kierownictwa uczelni, katedr, instytutów publikują hołdownicze wspomnienia tym, którzy – dzięki czystkom w czasie terroru – zajęli miejsca mordowanych lub tylko wyrzucanych i skazanych na niebyt w świecie nauki intelektualistów wolnej Polski. Gdyby zaś przyjrzeć się badawczo pod względem genealogicznym rodowodom współczesnych elit naukowych (mogłoby to być kolejne zadanie Marka Jerzego Minakowskiego, specjalizującego się w badaniu pochodzenia i losów polskich elit) można zobaczyć, że kluczowym mechanizmem ich konstytuowania się był właśnie stalinizm, czyli czas podmiany ocalałej po kataklizmie wojennym elity naukowej na ludzi przybyłych z armią czerwoną i NKWD lub awansowanych kolaborantów komunistycznego reżimu. Oczywiście nie dotyczy to całej elity naukowej ani nawet jej większości – niemniej polska nauka nigdy dotąd nie rozliczyła się ze stalinowskim spadkiem i nigdy nie podjęto próby przecięcia tych związków. Przeciwnie, powstała quasi-korporacja, w której jednym z mechanizmów gwarantujących awans jest pochodzenie z ustawionych w PRL środowisk. Efekty widoczne są gołym okiem – mamy w znacznej mierze postkomunistyczną naukę (widoczne jest to jak zwykle w humanistyce, socjologii, filozofii). Ba, przetrwała nawet ideologia nawiązująca do komunizmu – wystarczy posłuchać czy poczytać niejakiego pana Andrzeja Ledera, przedstawiciela takiej komunistycznej dynastii, który głosi różne głupstwa na temat Polski szlacheckiej. Od tego szefa pracowni filozofii kultury w Instytucie PAN można się dowiedzieć na przykład, że słowo „szlachcic” pochodzi od „szlachtowania...
[pozostało do przeczytania 45% tekstu]
Dostęp do artykułów: