„Gazeta Polska” wobec rewolucji 1905–1907. Część I

Gdy „Gazeta Polska” wkraczała w XX stulecie, polityczny ucisk ze strony caratu nie ustawał, a kleszcze cenzury zaciskały się coraz mocniej, tłumiąc wolność słowa w każdym jej przejawie. Tymczasem nadchodził rok 1905, mijało sto dziesięć lat od ostatniego rozbioru Polski, przeszło czterdzieści od krwawego stłumienia powstania styczniowego, a niewzruszone dotąd wielkie imperium carów zaczęło chwiać się w posadach pod wpływem kolejnych klęsk w wojnie z Japonią. Militarna katastrofa Rosji na Dalekim Wschodzie, wewnętrzna zapaść zaborczego mocarstwa i złamanie jego międzynarodowej potęgi rodziło wśród Polaków nadzieje na zmianę ich położenia, na wywalczenie autonomii i praw narodowych. Głęboko wierzono, że dokona się jakiś wielki przełom w życiu zniewolonego narodu, że w niedługim czasie wybije godzina wolności. Dodatek pod redakcją Agnieszki Kowalczyk.

Takiej zimy jak ta w styczniu 1905 r. nie pamiętali nawet najstarsi mieszkańcy Warszawy. Pomimo siarczystych mrozów, które dały się wszystkim we znaki, Polacy żyli tak naprawdę tylko jednym – nadchodzącymi z Dalekiego Wschodu wieściami o zdobyciu przez Japończyków rosyjskiej bazy morskiej w Port Artur na terenie Chin. Wojna wywołała głęboki kryzys, który wstrząsnął całym imperium i dał się dotkliwie odczuć mieszkańcom Królestwa Polskiego – zamarły kontakty handlowe ze Wschodem, zmniejszyła się wymiana towarowa z Rosją, liczba bezrobotnych w Kongresówce wyniosła 100 tys. Niezadowolenie społeczne sięgnęło zenitu. Coraz głośniej domagano się reformy systemu politycznego w Rosji, a radykałowie nawoływali nawet do obalenia cara. Wybuch rewolucji wydawał się nieunikniony.

„Niech żyje Polska! Precz z caratem!”
Czara goryczy przelała się 22 stycznia, kiedy to pod Pałac Zimowy w Petersburgu ruszyła gigantyczna demonstracja, licząca ponad 200 tys. Rosjan. Jej reprezentanci mieli wręczyć Mikołajowi II petycję, domagając się powołania zgromadzenia narodowego, ogłoszenia...
[pozostało do przeczytania 88% tekstu]
Dostęp do artykułów: