Dzieje Wielkiej Polski. O czwartym tomie „Dziejów Polski” prof. Andrzeja Nowaka

Warto sięgnąć po „Dzieje Polski” prof. Andrzeja Nowaka. Szczególnie wtedy, gdy z jakichś względów wydaje się, iż współczesność dla nas bywa trudna – czy z racji wewnętrznych sporów, czy z powodów uciążliwej polityki zewnętrznej. Warto sięgnąć po te „Dzieje”, by ze skarbnicy losów Rzeczypospolitej czerpać wszystko, co jest nam w danej chwili potrzebne: dumę i pokorę, jasną radość i chmurną troskę, a także – przede wszystkim – mądrość i refleksję nad ojczystą historią.

Czwarty już tom dziejów dał nam krakowski historyk prof. Andrzej Nowak. Tym razem opowieść dotyczy „Trudnego złotego wieku” i prowadzi przez epokę jagiellońską – od Kazimierza Jagiellończyka, przez jego synów, aż do Zygmunta Augusta, który zasypia snem wiecznym, zostawiając Polsce dzieło Unii z Litwą. Stulecie to obejmuje więc klamra lat 1468–1572. Czym zachwycał mnie prof. Nowak w poprzednich tomach, tym zachwyca i w najnowszej części – utwierdzając jedynie w przekonaniu, że mamy do czynienia z jedną z najdonioślejszych prac na polu nauk historycznych naszej doby. Tym bardziej to ekscytujące, że możemy kolejne tomy odkrywać jak odcinki doskonałego serialu, które każą potem niecierpliwie czekać na następną odsłonę.
 
Wielkość ducha
Kilka ważnych słów, terminów i wartości przyszło mi do głowy w trakcie lektury. Pierwszym jest „wielkość”. Ta właśnie wielkość, która cechowała najpierw Królestwo Polskie, a potem Rzeczpospolitą. I nie mam na myśli jedynie wielkości terytorialnej czy też potencjału, który czynił z Królestwa Jagiellonów, a potem z Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jedno z najpotężniejszych mocarstw Europy. Mam na myśli ten rodzaj wielkości, który swoim pędzlem odmalowywał Matejko – gdy na płótnach ukazywał zarówno chwile triumfu, jak i upadku. To wielkość jako wartość duchowa, podskórna siła bijąca z charakteru, myśli, skali intelektualnej, rozmachu kulturalnego, wielkość zamierzeń i postaw, wielkość człowieka, władcy,...
[pozostało do przeczytania 76% tekstu]
Dostęp do artykułów: