Z syberyjskiego piekła do indyjskiego raju. Bezpieczne schronienie dla polskich dzieci

17 września 1939 roku wojska sowieckie, realizując postanowienia paktu Ribbentrop–Mołotow, bez wypowiedzenia wojny zdradziecko wkroczyły na wschodnie tereny II Rzeczpospolitej. Dla walczącej z niemiecką nawałą polskiej armii oznaczało to cios w plecy, uniemożliwiający dalsze stawianie oporu nieprzyjacielowi.


W efekcie w ciągu następnych dwóch tygodni działania wojenne na terytorium Polski ustały, kraj nasz został podzielony pomiędzy najeźdźców, a na terenach, jakie przypadły w udziale Stalinowi, miał miejsce mord katyński oraz szeroko zakrojona akcja wysiedlania Polaków i wywożenia ich na Syberię bądź do Azji Centralnej.

Exodus
Nagle, pośród tej ciemnej nocy rozpaczy, błysnął promyk nadziei: 22 czerwca 1941 r. Niemcy zaatakowały Związek Sowiecki. Przerażony nagłą zdradą swego sojusznika i jego wojskowymi sukcesami Stalin zaczął szukać porozumienia z aliantami. 13 lipca ZSRS zawarł z Wielką Brytanią traktat o wzajemnej pomocy, przystępując tym samym do koalicji antyhitlerowskiej. Polski rząd na uchodźstwie postanowił wykorzystać nagłą zmianę sytuacji międzynarodowej i rozpoczął rozmowy z władzami sowieckimi, mające na celu ocalenie wysiedlonych rodaków. Owocem tych negocjacji był układ Sikorski–Majski z 30 lipca 1941 r. Na jego mocy 12 sierpnia rząd radziecki ogłosił „amnestię” dla uwięzionych Polaków. Wkrótce potem wypuszczony z sowieckiego więzienia gen. Władysław Anders rozpoczął formowanie polskiej armii.
Warunki, w których tworzyła się polska armia w Związku Sowieckim, były nadzwyczaj trudne, w dodatku niedawny wróg był sojusznikiem nieobliczalnym. Władze radzieckie z jednej strony nalegały na jak najszybszy wymarsz polskiego wojska do walki z Niemcami, z drugiej – wciąż rzucały kłody pod nogi Andersowi i jego ludziom. W tej sytuacji zapadła decyzja o ewakuowaniu polskiego korpusu i towarzyszących mu cywili do Persji. Ewakuacja rozpoczęła się w marcu 1942 r. i objęła łącznie 77 tys....
[pozostało do przeczytania 80% tekstu]
Dostęp do artykułów: