„Gazeta Polska” wobec rewolucji 1905–1907. Część II

Początek XX wieku zrodził nadzieję na odmianę naszych polskich losów. Przeczuwano, że nadchodzi nowa era – wolności, zapoczątkowana przez rewolucyjne wypadki 1905 r., które wstrząsnęły imperium rosyjskim i przyniosły carski manifest gwarantujący wolność słowa i swobody obywatelskie. Oczekiwania i nadzieje Polaków były wielkie, a „Gazeta Polska” po zniesieniu cenzury domagała się coraz głośniej uznania praw narodowych i nadania autonomii Królestwu Polskiemu.
Dodatek pod redakcją Agnieszki Kowalczyk

Car Mikołaj II czekał tylko na sposobny moment, by wzmocnić swoją władzę i stłumić rewolucyjne wrzenie wśród Polaków. Ci jednak nie zamierzali się poddać, objawiając wolę uciemiężonego narodu w trakcie niekończących się manifestacji patriotycznych. Podczas największej z nich, 5 listopada 1905 r., Henryk Sienkiewicz przemówił do rodaków: „Po długich latach kajdan, bólu i męczeństwa nadszedł wreszcie dzień, w którym powiały nam nad głowami nasze narodowe chorągwie z naszym drogim Orłem Białym, który był zawsze, jest i będzie symbolem miłości, tolerancji, sprawiedliwości i wolności. Tak jest! zajaśniał nam pierwszy brzask wolności – i oto czekamy, aby wzeszło jej słońce”. A dróg do tej wolności było wiele – narodowcy pragnęli walczyć o niezależność Polaków drogą parlamentarną jako ich przedstawiciele w rosyjskiej Dumie Państwowej, a socjaliści z PPS, łącząc program niepodległościowy z potrzebą zagwarantowania obywatelom praw socjalnych, podjęli walkę zbrojną, organizując szereg zamachów na rosyjskich dygnitarzy i wojskowych.

Ciągle pod wiatr
W 1906 r. fala strajków nie ustawała ani na moment, a terror ze strony policji i wojska wzmagał się z każdym dniem. Przy lada okazji strzelano do przechodniów, obstawiano ulice, wszędzie odbywały się rewizje i pod byle pretekstem dokonywano aresztowań. Łamy prasy zapełniały doniesienia o wciąż nowych procesach politycznych, o wyrokach więzienia, zesłania, ciężkich robót, kary śmierci...
[pozostało do przeczytania 87% tekstu]
Dostęp do artykułów: